همه چیز درباره دیسک چرخ خودرو: بررسی انواع، علل خرابی و معرفی بهترین برندها

دیسک چرخ یا دیسک ترمز یکی از اجزای مهم و حیاتی سیستم ترمز خودرو است. این قطعه نقش بسیار مهمی در ایمنی و عملکرد خودرو در هنگام ترمزگیری دارد.

در این نوشتار، به بررسی تاریخچه استفاده از دیسک چرخ، انواع دیسک ترمز، علت‌ها، نشانه‌های خرابی دیسک چرخ و معرفی برندهای برتر ایرانی و خارجی این قطعه مهم خواهیم پرداخت.

تا انتهای مقاله همراه ما باشید

تعریف دیسک چرخ

دیسک چرخ قطعه‌ای دایره‌ای شکل با آلیاژ فولادی خاص است که با همکاری لنت ترمز باعث متوقف شدن خودرو می‌شود. این قطعه انواع مختلفی دارد. ویژگی‌های ظاهری هر کدام منحصر به فرد و با نوع دیگر متفاوت است.

تاریخچه

اختراع دیسک ترمز توسط فردریک ویلهلم لانچستر در سال ۱۹۰۲ یکی از نقاط عطف مهم در تاریخ صنعت خودروسازی است.

ویلهلم با استفاده از این تکنولوژی جدید، کنترل بهتری بر روی سرعت و توقف خودروها فراهم آورد.

اگرچه این تکنولوژی در ابتدا به ‌صورت محدود و در خودروهای خاصی استفاده می‌شد، ولی با گذر زمان و بهبود مواد و طراحی، دیسک ترمز به یکی از اجزای اصلی سیستم ترمز خودروها تبدیل شد.

پس از لانچستر، شرکت‌های دیگری نیز به توسعه و بهبود این تکنولوژی پرداختند.

به عنوان مثال، در دهه ۱۹۵۰، شرکت **Dunlop** توانست با استفاده از دیسک ترمز در خودروهای مسابقه‌ای Jaguar C-Type ، عملکرد بهتری در مسابقات 24 ساعته لمانز به دست آورد.

قبل از آن، دیسک ترمز به‌طور محدود در برخی موتورسیکلت‌ها و خودروهای مسابقه‌ای استفاده شده بود، اما Jaguar C-Type اولین خودروی تولید انبوه بود که از این تکنولوژی بهره برد.

استفاده از دیسک ترمز به سرعت در صنعت خودرو گسترش یافت و از دهه ۱۹۶۰ به بعد بسیاری از خودروهای تولیدی مانند تیپونیک در آلمان و جنرال موتورز در آمریکا از این سیستم بهره‌مند شدند.

دیسک‌های ترمز به دلیل کارایی بالا و کاهش زمان توقف، نسبت به سیستم‌های ترمز کاسه‌ای سنتی برتری دارند و به سرعت محبوبیت پیدا کردند.

در حال حاضر، دیسک ترمزها به دلیل کارایی بالاتر، مقاومت بیشتر در برابر گرما و عملکرد بهتر در مقایسه با ترمزهای کاسه‌ای، به طور گسترده در خودروهای مدرن استفاده می‌شوند.

 انواع دیسک چرخ خودرو

1- دیسک چرخ ساده:

این نوع دیسک‌ چرخ‌ها معمولاً از جنس آهن یا فولاد ساخته می‌شوند و دارای سطح صافی هستند. در خودروهای خودروهای شهری و برای رانندگی معمولی از این مدل دیسک چرخ استفاده می‌شود.

   – مزایای دیسک چرخ ساده

قیمت مناسب و اقتصادی

– معایب دیسک چرخ ساده

• عملکرد ضعیف در شرایط ترمزهای سنگین
• داغ کردن سریع و دیر خنک شدن
• تاب برداشتن سریع
• فرسایش زیاد

در خودروهای پیکان، پراید، 206 تیپ 2 و تیبا از این مدل دیسک چرخ استفاده شده است. بهتر است که برای این مدل خودروها از دیسک چرخ با کیفیت استفاده شود.

2- دیسک چرخ سوراخ‌دار (اسپرت)

سوراخ‌ها و شیارهایی بر روی سطح این دیسک چرخ تعبیه است که به تهویه و ترمزگیری بهتر لنت ترمز کمک می‌کنند. از این دیسک ترمز در خودروهای اسپرت و در زمان رانندگی پرشتاب می توان استفاده کرد.

دیسک چرخ سوراخدار از نوع ساده یا شکاف دار هم می‌تواند باشد.

– مزایای دیسک چرخ سوراخ دار

• کاهش سریع دمای دیسک چرخ
• بهبود عملکرد ترمز

– معایب دیسک چرخ سوراخ دار

• قیمت بالاتر
• زودتر تمام شدن لنت ترمز

3- دیسک چرخ شکاف‌دار

شکاف‌هایی بین دو سطح دیسک وجود دارد که به زودتر خنک شدن دیسک چرخ کمک می کند. این دیسک چرخ برای استفاده در شرایط خیلی سخت رانندگی مناسب است.

   – مزایا:

• عملکرد بهتر در شرایط گرما و فشار بالا
• خنک شدن سریع دیسک
• کاهش مصرف لنت ترمز

   – معایب:

• قیمت بالاتر از دیسک ترمز معمولی و ساده

در خودروهای پژو روا، وانت پیکان مدل بالا، پژو 405، پژو 206 تیپ 5، ال 90، دنا و دنا پلاس توربو از این مدل دیسک چرخ استفاده شده است.

4- دیسک چرخ کامپوزیتی:

این مدل دیسک چرخ از ترکیب مواد مختلف مانند کربن و سرامیک ساخته می‌شوند. به علت گران بودن بسیار بالای این دیسک چرخ در خودروهای مسابقه و در زمان رانندگی حرفه ای از این مدل دیسک چرخ استفاده می‌شود.

   – مزایا:

• نسبت به دیسک چرخ های فولادی سبک‌تر هستند.
• مقاومت بیشتر در برابر گرما و تنش ها دارند.
• گرما را به سرعت دفع می‌کنند.

– معایب:

• قیمت بسیار بالا

علت های خرابی دیسک چرخ خودرو چیست؟

– فرسودگی طبیعی: با گذشت زمان و استفاده طولانی مدت از سیستم ترمز، دیسک چرخ  به مرور زمان دچار فرسودگی و خرابی می‌شود.

– گرمای زیاد: ترمزهای مکرر و سنگین باعث تولید حرارت و گرمای زیاد دیسک چرخ می‌شود. حرارت زیاد در بلند مدت دیسک را خراب کند.

– استفاده از لنت ترمز بی‌کیفیت: استفاده از لنت ترمزهای بی‌کیفیت باعث افزایش سایش و خرابی زودهنگام دیسک چرخ می‌شود.

اگر درباره علت های خرابی دیسک چرخ به اطلاعات بیشتری نیاز دارید به مقاله علت خرابی دیسک چرخ مراجعه کنید.

علائم خرابی دیسک چرخ و راهکار بر طرف کردن آن

1- تاب داشتن سطح دیسک چرخ خودرو

این مورد در هنگام ترمز گرفتن با لرزش فرمان و پدال ترمز مشخص می شود. علت اصلی تاب برداشتن، کیفیت پایین دیسک چرخ و یا گرم و سرد شدن سریع دیسک چرخ است.

اگر روی دیسک چرخ داغ آب پاشیده شود، سریع تاب بر می دارد. بهترین کار تعویض دیسک ترمز و لنت ترمز به صورت همزمان است.

اگر این کار برای شما هزینه زیادی دارد، با دستگاه های تراش درجا می توانید یک لایه از روی دیسک بردارید و تاب دیسک را  برطرف کنید و دوباره از آن استفاده کنید.

قبل از تراش دیسک چرخ ضخامت آن را اندازه بگیرید. اگر سه م م یا بیشتر از دو طرف دیسک چرخ خورده شده بود، باید آن را تعویض کنید.

2- لبه دار شدن دیسک چرخ خودرو

علت اصلی لبه ‌دار شدن دیسک چرخ، استفاده از لنت ترمز بی کیفیت و غیر استاندارد است. دیسک چرخ‌های لبه دار باعث سوت کشیدن و خورده شدن سریع و یکطرفه لنت ترمز می‌شوند.

در صورتی که لبه‌ها ریز هستند، دیسک چرخ را سرویس کنید و در صورت بزرگ بودن لبه‌ها آن را تعویض کنید.

3- ترک خوردن سطح دیسک چرخ خودرو

به دلیل فرسودگی و کارکرد زیاد یا عدم کیفیت دیسک چرخ، ترک هایی روی سطح دیسک چرخ ایجاد می‌شود. این ترک های ریز باعث ایجاد صدای ناهنجار، داغ شدن لنت ترمز و دیسک چرخ و سیستم ترمز و در نهایت کاهش قدرت ترمزگیری می‌شوند.

در این هنگام بهترین کار تعویض همزمان دیسک و لنت ترمز است.

4- خراب شدن و باریک شدن بیش از حد دیسک

استفاده از لنت ترمز بی کیفیت و لنت ترمزهای متالیک به مرور باعث خورده شدن دو طرف دیسک ترمز و لاغر شدن آن می‌شود. با لاغر شدن دیسک چرخ، لنت باید زود به زود و قبل از اینکه به انتها برسد تعویض شود.

علاوه بر آن قدرت ترمزگیری لنت ترمز هم ضعیف می‌شود خودرو در مسافت طولانی‌تری پس از ترمز زدن می‌ایستد.

پس از اینکه دیسک ترمز بیش از 3 م م از ضخامت استاندارد لاغر شد، بهترین کار تعویض دیسک ترمز است.

5- خراش دیسک ترمز

زمانی که از لنت ترمز بی کیفیت استفاده می‌شود، روی سطح دیسک خراش و خط ایجاد می‌شود. این خط و خش‌های روی سطح دیسک در زمان ترمزگیری سر و صدای زیادی تولید می‌کنند.

علاوه بر این چون سطح دیسک و لنت ترمز به طور کامل با هم درگیر نیستند، قدرت ترمزگیری هم کاهش می‌یابد. بهترین راهکار در این موقعیت، تعویض همزمان دیسک و لنت ترمز است.

6- صدای غیر معمول هنگام ترمز

صدای سوت یا جیرجیر هنگام ترمزگیری می‌تواند نشانه خرابی دیسک باشد.

7- شکستن دیسک چرخ

8- افزایش فاصله ترمز

اگر فاصله ترمزگیری افزایش یابد، ممکن است دیسک چرخ خودرو شما نیاز به بررسی داشته باشد. در این مورد صابونی شدن دیسک چرخ باعث ضعیف شدن ترمزگیری می‌شود.

چگونگی فرآیند عملکرد دیسک چرخ در سیستم ترمز

1- هنگامی که راننده پدال ترمز را فشار می‌دهد، فشار هیدرولیکی در سیستم ترمز توسط بوستر ترمز افزایش می‌یابد.

2- با لفزایش نیرو و فشار هیدرولیکی، لنت‌های ترمز توسط کالیپر به دیسک چرخ فشرده شوند.

3- با چسبیدن لنت ترمز به دیسک چرخ و ایجاد اصطکاک شدید بین لنت‌های ترمز و دیسک چرخ خودرو، انرژی جنبشی خودرو به گرما تبدیل می‌شود و سرعت خودرو کم می‌شود.

4- گرمای ایجاد شده توسط گردش سریع هوا در محیط پخش می‌شود.

اهمیت دیسک چرخ خودرو

ایمنی: دیسک‌های ترمز با کارایی بالا و با کیفیت زمان توقف خودرو را به حداقل می رساند و به طور مستقیم بر ایمنی راننده و سرنشینان تاثیر می گذارد.

عملکرد: دیسک‌های با کیفیت می‌توانند عملکرد ترمزگیری را بهبود بخشند و استرس و اضطراب رانندگی را کمتر کنند.

دوام: انتخاب دیسک‌های با مواد مرغوب و ساختار مناسب می‌تواند عمر مفید سیستم ترمز را افزایش دهد.

بهترین برندهای دیسک چرخ خودرو ایرانی و خارجی

1. برندهای ایرانی

دیسک چرخ لاهیجان

یکی از برندهای معتبر داخلی که به تولید دیسک‌های چرخ و لوازم جلوبندی با کیفیت و دوام بالا معروف است.

دیسک‌ چرخ های لاهیجان به دلیل استفاده از مواد اولیه با کیفیت و رعایت استانداردهای داخلی و بین‌المللی، انتخابی مناسب برای خودروهای مختلف محسوب می‌شوند.

 دیسک چرخ تلدا

تولید کننده دیسک‌های چرخ با دوام و با عملکرد عالی که محصولات آن در بازار داخلی بسیار محبوب است. دیسک‌های تلدا به خاطر فناوری‌های پیشرفته تولید و کنترل کیفی سختگیرانه شناخته شده‌اند.

دیسک چرخ عظام

یکی از بزرگ‌ترین تولید کنندگان قطعات خودرو در ایران، که دیسک‌های چرخ آن به دلیل کیفیت بالا و قیمت مناسب بسیار مورد توجه قرار گرفته‌اند. این برند با توجه به نیازهای مختلف بازار، انواع دیسک‌های چرخ را تولید می‌کند.

 دیسک چرخ آرک

این برند نیز با ارائه محصولات متنوع و با کیفیت بالا، توانسته است جایگاه خوبی در بازار داخلی به دست آورد.

دیسک‌های آرک با رعایت استانداردهای کیفی و استفاده از تکنولوژی‌های مدرن، انتخابی مناسب برای خودروهای مختلف هستند.

2. برندهای خارجی

Textar:

برند معتبر آلمانی که به دلیل تولید دیسک‌های چرخ با کیفیت بالا و عملکرد فوق‌العاده در بازار جهانی شناخته شده است.

دیسک‌های چرخ Textar به دلیل استفاده از مواد اولیه با کیفیت و رعایت استانداردهای تولید، از جمله محبوب‌ترین گزینه‌ها برای خودروهای مختلف محسوب می‌شوند.

فردو: 

این برند فرانسوی دیسک چرخ های استاندارد و اسپرت تولید می‌کند.

تعویض دیسک چرخ خودرو

هر بار که چرخ‌ها را برای تعویض لنت ترمز باز می‌کنید، دیسک چرخ را بازدید کنید. دیسک چرخ مشکل دار حتما باید سرویس شده و در صورت نیاز تعویض شود.

دیسک چرخ های زیر باید تعویض شوند:

• دیسک چرخ هایی که خط و خش بسیار زیادی دارند.
• دیسک چرخی که لبه زیادی دارند.
• دیسک چرخ لاغر (بیشا 3 م م از دو طرف لاغر شده اند).
• دیسک چرخ شکسته
• دیسک چرخی که روی سطح خود ترک‌های زیادی دارد.

نحوه نگهداری دیسک چرخ خودرو

بهترین راه برای نگهداری از دیسک چرخ استفاده از لنت ترمز با کیفیت است. در هنگام تعویض دیسک چرخ روانکاری کالیپر ترمز با گریس سیلیکون، مانع درگیر شدن دائمی لنت با دیسک چرخ می‌شود و از خرابی دیسک چرخ جلوگیری می‌کند.

تعمیر دیسک چرخ خودرو

بهترین مدل سرویس دیسک چرخ با استفاده دستگاه های تراش درجا است. در خودروهایی مانند پراید که در آوردن دیسک چرخ به بلبرینگ چرخ آسیب می‌رساند، تراش درجا بهترین روش است.

نتیجه‌گیری

دیسک چرخ خودرو یکی از اجزای حیاتی سیستم ترمز است که باید به صورت منظم بررسی و نگهداری شود.

با انتخاب دیسک چرخ مناسب و با کیفیت، می‌توانید ایمنی و عملکرد خودروی خود را بهبود بخشید. در صورت مشاهده هر یک از علائم خرابی، بلافاصله به یک متخصص مراجعه کنید.

دیدگاهتان را بنویسید.