جلوبندی خودرو :آشنایی با جلوبندی و قطعات آن

جلوبندی خودرو یکی از مهم‌ترین بخش‌های سیستم تعلیق است که در قسمت جلویی و زیرین خودرو قرار دارد و نقش حیاتی در ایمنی و راحتی رانندگی ایفا می‌کند. این مجموعه از قطعات مختلف تشکیل شده که ارتباط میان چرخ‌های جلو، رام و بدنه (شاسی) خودرو را برقرار می‌سازند.

وظیفه اصلی جلوبندی خودرو، جذب و خنثی‌سازی ضربات ناشی از برخورد چرخ‌ها با چاله‌ها و دست‌اندازهای سطح جاده است تا این ضربات به موتور و اتاق خودرو منتقل نشوند. به همین دلیل، سلامت جلوبندی خودرو تأثیر مستقیم بر کیفیت رانندگی، کنترل فرمان و عمر سایر قطعات دارد.

در این مقاله قصد داریم به‌طور کامل اجزای تشکیل‌ دهنده جلوبندی خودرو را بررسی کنیم و با نقش هر یک از این قطعات در عملکرد کلی سیستم آشنا شویم. اگر به دنبال شناخت بهتر این بخش حیاتی خودرو هستید، تا پایان همراه ما باشید.

بخش‌های تشکیل دهنده جلوبندی خودرو

طبق و بوش طبق

طبق قطعه‌ای است که بین رام موتور (شاسی) و چرخ‌ها قرار دارد. این بخش از طریق سیبک به سگدست چرخ جلو متصل می‌شود و با بوش‌های لاستیکی به رام موتور وصل می‌گردد.

نقش بوش‌های لاستیکی طبق

• جذب و کاهش ضربات و ارتعاشات جاده پیش از انتقال به بدنه و موتور
• ایجاد تکیه‌گاه انعطاف‌ پذیر برای حرکت کنترل‌ شدهٔ طبق
• کاهش نویز و افزایش راحتی سواری

نکته مهم: بوش‌ها به مرور زمان فرسوده می‌شوند. ترک‌ خوردگی یا شل‌ شدن آن‌ها باعث افت فرمان‌ پذیری و پایداری خودرو می‌شود، بنابراین باید در زمان مناسب تعویض شوند.

سیبک طبق

سیبک طبق رابط بین طبق و سگدست است و امکان دوران چرخ جلو حول محور خود را فراهم می‌کند.

• در برخی خودروها مانند پژو 206، پراید و تیبا، سیبک به‌صورت یکپارچه با طبق طراحی شده و قابل جدا سازی نیست.
• در خودروهایی مثل پژو 405، پیکان و نیسان، سیبک مستقل است و می‌توان آن را جداگانه تعویض کرد.

نکته مهم: در صورت ایجاد صدا، لقی یا سایش، سیبک باید بررسی و در صورت نیاز تعویض شود تا ایمنی و فرمان‌ پذیری خودرو حفظ گردد.

سیبک فرمان (Tie Rod End)

سیبک فرمان یکی از اجزای حیاتی سیستم فرمان و تعلیق خودرو است. این قطعه رابط بین جعبه فرمان و چرخ‌ها بوده و وظیفه انتقال نیروی چرخشی فرمان به چرخ‌ها را بر عهده دارد.

علاوه بر این، سیبک فرمان نقش مهمی در حفظ تراز چرخ‌ها و جلوگیری از لغزش آن‌ها ایفا می‌کند.

ویژگی‌ها

• جنس معمولاً فلزی برای مقاومت در برابر سایش و خوردگی
• طراحی برای انتقال دقیق نیرو و حرکت
• نقش کلیدی در ایمنی و فرمان‌ پذیری خودرو

نکات عملی هنگام تعویض

• بهتر است سیبک‌ها به‌صورت جفتی بررسی و در صورت نیاز جفتی تعویض شوند.
• پس از تعویض، تنظیم زاویه چرخ ضروری است تا فرمان‌ پذیری و عمر لاستیک حفظ شود.
• نگهداری منظم و بررسی دوره‌ای، از مشکلاتی مثل لقی، صدا یا سایش جلوگیری می‌کند.

سیبک فرمان، مفصل اتصال بین جعبه فرمان و چرخ است که حرکت فرمان را منتقل و تراز چرخ‌ها را حفظ می‌کند. بررسی و تعویض به‌موقع آن برای ایمنی و فرمان‌پذیری ضروری است.

جعبه فرمان خودرو

جعبه فرمان یکی از اجزای اصلی سیستم فرمان خودرو است که وظیفه دارد حرکت چرخشی فرمان را به حرکت خطی تبدیل کرده و آن را به چرخ‌ها منتقل کند. این فرآیند باعث می‌شود راننده بتواند خودرو را به‌ سادگی و با دقت کنترل کند.

انواع جعبه فرمان

جعبه فرمان در خودروها به سه نوع اصلی تقسیم می‌شود:

1. جعبه فرمان هیدرولیکی
   این جعبه فرمان با استفاده از فشار روغن هیدرولیک کار می‌کند و حرکت نرم‌تر و روان‌تری را برای راننده فراهم می‌سازد.
2. جعبه فرمان مکانیکی
   عملکرد آن بر پایه دنده‌ها و میله‌هاست و نسبت به مدل هیدرولیکی ساده‌تر است اما حرکت با آن سخت‌تر و اذیت کننده تر است.
3. جعبه فرمان برقی 
   با کمک موتور برقی عمل کرده و علاوه بر کاهش مصرف انرژی، کنترل دقیق‌تری ارائه می‌دهد.

اهمیت نگهداری جعبه فرمان

برای عملکرد بهتر و افزایش طول عمر جعبه فرمان، انجام سرویس‌های دوره‌ای ضروری است.
مهم‌ترین اقدام در این زمینه تعویض روغن فرمان در زمان مناسب است که باعث روان‌تر شدن حرکت فرمان و جلوگیری از آسیب‌های احتمالی می‌شود.

قرقری فرمان (سیبک مفصل فرمان)

قرقری فرمان یا سیبک مفصل فرمان یکی از قطعات مهم در سیستم فرمان خودرو است که جعبه فرمان را به سیبک‌ فرمان متصل می‌کند. وظیفه قرقری فرمان انتقال حرکت فرمان به چرخ‌ها و حفاظت جعبه است.

این قطعه در صورت خرابی باعث لقی فرمان، صدا در جلوبندی و کاهش کنترل خودرو می‌شود.

قرقری فرمان چیست؟

• نام‌های دیگر: سیبک مفصل فرمان، میل فرمان افقی.
• وظیفه اصلی: انتقال نیرو از جعبه فرمان به چرخ‌ها و ایجاد اتصال بین سیبک‌ها و جعبه فرمان.
• محل نصب: در اطراف جعبه فرمان و بخش‌های متصل به جلوبندی.
• اهمیت: نقش حیاتی در انسجام سیستم فرمان دارد؛ خرابی آن می‌تواند ایمنی خودرو را به شدت کاهش دهد.

علائم خرابی قرقری فرمان

• لقی و بازی بیش از حد فرمان.
• شنیدن صدای تق‌تق یا کوبش در جلوبندی.
• انحراف خودرو در مسیر مستقیم.
• ساییدگی غیر عادی لاستیک‌ها.
• سختی یا گیر کردن فرمان هنگام چرخش

نکات مهم در خرید و نگهداری

• برند معتبر: امیرنیا، S4T اصل جزو برندهای شناخته‌ شده هستند.
• بازدید دوره‌ای: توصیه می‌شود هر ۶ ماه یکبار بررسی شود.
• تعویض به موقع: در صورت مشاهده لقی یا صدا، تعویض فوری برای جلوگیری از آسیب به جلوبندی ضروری است.
• تطابق با مدل خودرو: هر خودرو قرقری فرمان مخصوص خود را دارد؛ انتخاب اشتباه باعث نصب ناقص و خطر در رانندگی می‌شود

گردگیر خودرو

گردگیرها از قطعات مهم در خودرو هستند که وظیفه اصلی آن‌ها محافظت از بخش‌های داخلی در برابر گرد و غبار، گل و لای، آب و سایر آلودگی‌هاست. این قطعات ساده اما حیاتی، نقش مهمی در افزایش عمر و کارایی سیستم‌های مختلف خودرو دارند.

انواع گردگیر در خودرو

1. گردگیر پلوس
   از گرد گیر پلوس برای جلوگیری از ورود آلودگی به سرپلوس و کوزه‌ای پلوس و حفظ گریس داخل پلوس و مفاصل استفاده می‌شود. این قطعه مانع خشک شدن یا آسیب دیدن مفصل‌های سرپلوس، سه شاخه پلوس و مشعلی پلوس می‌گردد.
2. گردگیر کمک فنر
   این گردگیر بر روی میله کمک‌ فنر قرار گرفته و آن را پوشش می‌دهد تا از ورود گرد و خاک و ضربه‌های خارجی به میله و کاسه نمد کمک جلوگیری شود و عملکرد کمک‌ها پایدار بماند.
3. گردگیر جعبه فرمان
   وظیفه دارد قطعات داخلی جعبه فرمان را در برابر گرد و غبار و آلودگی‌ها محافظت کند تا فرمان خودرو روان و دقیق عمل کند.

اهمیت بررسی و تعویض گردگیرها

گردگیرها به مرور زمان دچار پارگی یا فرسودگی می‌شوند. در صورت آسیب، آلودگی وارد قطعات داخلی شده و باعث کاهش عمر و عملکرد آن‌ها می‌شود.
به همین دلیل، بازرسی منظم و تعویض به‌موقع گردگیرها برای بهینه‌ سازی عمر قطعات خودرو ضروری است.

سیستم هیدرولیک فرمان خودرو

سیستم هیدرولیک فرمان یکی از نوآوری‌های مهم در صنعت خودرو است که با استفاده از فشار روغن و پمپ هیدرولیکی، حرکت فرمان را سبک‌تر و روان‌تر می‌کند. این فناوری باعث می‌شود راننده با نیروی کمتری بتواند خودرو را کنترل کند.

اجزای اصلی سیستم هیدرولیک فرمان

این سیستم از چند بخش کلیدی تشکیل شده است:

• پمپ هیدرولیک: وظیفه تأمین فشار روغن لازم برای عملکرد فرمان هیدرولیک را دارد.
• مخزن روغن: محل ذخیره روغن هیدرولیک
• شیر فرمان: کنترل جریان روغن و هدایت آن به سمت جک هیدرولیکی
• جک هیدرولیکی: تبدیل فشار روغن به نیروی مکانیکی برای حرکت آسان فرمان

مزایای سیستم هیدرولیک فرمان

• کاهش نیروی مورد نیاز برای چرخاندن فرمان
• فراهم کردن کنترل دقیق‌تر و نرم‌تر خودرو
• کاهش فشار و بار روی اجزای مکانیکی سیستم فرمان
• افزایش طول عمر قطعات مرتبط به دلیل عملکرد روان‌تر

مقایسه انواع سیستم فرمان خودرو

میل موجگیر خودرو

میل موجگیر یکی از قطعات کلیدی سیستم تعلیق خودرو است که وظیفه اصلی آن افزایش پایداری و کنترل خودرو در شرایط مختلف رانندگی است.

این قطعه به دو نقطه از شاسی و دو نقطه از چرخ‌ها متصل می‌شود و با کاهش نوسانات و لرزش‌های ناشی از جاده‌های ناهموار، ثبات خودرو را بهبود می‌بخشد.

نقش میل موجگیر در رانندگی

• جلوگیری از پیچش بیش از حد خودرو در پیچ‌های تند
• ایجاد تجربه رانندگی نرم‌تر و راحت‌تر
• افزایش ایمنی و کنترل خودرو در مسیرهای ناهموار

علائم خرابی میل موجگیر

در صورت آسیب یا خرابی میل موجگیر، خودرو دچار مشکلات زیر می‌شود:

• ناپایداری در پیچ‌ها
• لرزش‌های شدید در حرکت
• کاهش کنترل راننده بر خودرو
  این مشکلات در صورت بی‌توجهی می‌توانند به آسیب‌های جدی‌تر در سیستم تعلیق منجر شوند.

اهمیت نگهداری میل موجگیر

بازرسی منظم و تعمیر یا تعویض به موقع میل موجگیر باعث افزایش امنیت، بهبود عملکرد سیستم تعلیق و افزایش عمر سایر قطعات خودرو می‌شود.

لاستیک‌های ضربه‌گیر خودرو

لاستیک‌های ضربه‌ گیر از قطعات مهم در جلوبندی خودرو هستند که وظیفه اصلی آن‌ها جذب و کاهش ضربات و ارتعاشات در بخش‌های مختلف خودرو است.

این قطعات ساده اما مهم، نقش بزرگی در افزایش راحتی رانندگی و عمر مفید سیستم‌های مکانیکی دارند. تعدادی از این لاستیک‌های ضربه‌گیر را در زیر نام می‌بریم:

• لاستیک‌های تعادل
• لاستیک چاکدار
• لاستیک موجگیر
• دسته موتورها
• منجید فنر لول
• توپی سر کمک
• منجید اگزوز

محل استفاده لاستیک‌های ضربه‌گیر

• سیستم تعلیق: بین اجزای متحرک نصب می‌شوند تا نوسانات ناشی از جاده‌های ناهموار کاهش یافته و پایداری خودرو حفظ شود.
• موتور: لرزش‌ها و ضربات ناشی از عملکرد موتور را جذب کرده و مانع انتقال آن‌ها به بدنه می‌شوند.
• جعبه فرمان: ارتعاشات فرمان را کاهش داده و کنترل خودرو را روان‌تر می‌کنند.
• سیستم اگزوز: مانع انتقال لرزش‌ها و ضربات به شاسی و سایر بخش‌های خودرو می‌شوند.

اهمیت نگهداری لاستیک‌های ضربه‌گیر

با گذشت زمان، این لاستیک‌ها دچار فرسودگی یا پارگی می‌شوند. در صورت آسیب، ضربات و لرزش‌ها به‌طور مستقیم به قطعات اصلی خودرو منتقل شده و باعث کاهش عمر آن‌ها می‌گردد.

به همین دلیل، بازرسی منظم و تعویض به‌موقع لاستیک‌های ضربه‌گیر برای عملکرد بهینه و افزایش طول عمر خودرو ضروری است.

فنر لول

فنر لول یکی از مهم‌ترین اجزای سیستم تعلیق خودرو است که نقش کلیدی در جذب ضربات و حفظ پایداری خودرو ایفا می‌کند. این قطعه زمانی شکل می‌گیرد که یک میله فولادی مقاوم چندین دور حول یک محور ثابت پیچیده شود.

اندازه، قطر میله و تعداد دورهای فنر لول در خودروهای مختلف متفاوت است و همین تفاوت‌ها بر هندسه و عملکرد سیستم تعلیق تأثیر مستقیم دارند.

در بسیاری از خودروهای پرکاربرد بازار ایران مانند پراید، پیکان، پژو 405، پژو 206، ال90، تیبا، ساینا و کوئیک، در بخش جلویی سیستم تعلیق از فنر لول استفاده می‌شود.

این فنرها معمولاً از فولاد مخصوص فنر ساخته می‌شوند تا علاوه بر خاصیت ارتجاعی مناسب، مقاومت بالایی در برابر خستگی و فشارهای مداوم ناشی از حرکت خودرو روی ناهمواری‌های جاده داشته باشند.

وظیفه فنر لول در خودرو

وظیفه فنر لول در خودرو بسیار حیاتی است و نقش مستقیم در کیفیت رانندگی و ایمنی خودرو دارد. این قطعه به عنوان یکی از اجزای اصلی سیستم تعلیق، وظایف متعددی را در جلوبندی خودرو بر عهده دارد که شامل موارد زیر می‌شود:

• تنظیم و حفظ ارتفاع خودرو در شرایط مختلف بارگذاری
• تحمل وزن خودرو و توزیع یکنواخت بار بین چرخ‌ها
• جذب و خنثی‌سازی ضربات و نوسانات سطح جاده در کنار کمک‌فنرها
• حفظ تعادل و پایداری خودرو در پیچ‌ها و جلوگیری از تکان‌های شدید

فنرهای لول معمولاً از فولاد مخصوص فنر ساخته می‌شوند تا مقاومت بالا در برابر فشار و خاصیت ارتجاعی مطلوب داشته باشند.

بسته به طراحی و نیاز عملکردی، این فنرها با دو روش سرد‌پیچ یا گرم‌پیچ تولید می‌شوند. انتخاب روش تولید به جنس، هندسه و الزامات عملکردی فنر بستگی دارد و همین موضوع کیفیت و دوام آن را تعیین می‌کند.

کمک فنر خودرو

کمک‌ فنر خودرو یکی از اجزای حیاتی سیستم تعلیق است که در کنار فنر لول وظیفه کنترل نوسانات و حرکات اضافی فنر را بر عهده دارد.

این قطعه با مهار باز و بسته شدن بیش از حد فنر لول، ارتعاشات ناشی از ناهمواری‌های جاده را جذب کرده و باعث می‌شود سواری نرم‌تر و پایدارتر باشد.

کمک‌ فنرها در هر دو محور جلو و عقب خودرو نصب می‌شوند و نقش مهمی در افزایش ایمنی، راحتی رانندگی و کنترل خودرو در پیچ‌ها و مسیرهای ناهموار دارند.

عملکرد صحیح کمک‌ فنر نه تنها از انتقال ضربات به اتاق خودرو جلوگیری می‌کند، بلکه عمر سایر قطعات سیستم تعلیق را نیز افزایش می‌دهد.

وظیفه کمک فنر در خودرو

وظیفه کمک فنر در خودرو حفظ تعادل و کنترل نوسانات سیستم تعلیق است. اگر خودرویی بدون کمک‌فنر تصور کنیم، هر بار که نیرویی به چرخ وارد شود، فنرها شروع به نوسان کرده و این ارتعاشات مداوم باعث اختلال در تعادل خودرو و کاهش راحتی سرنشینان می‌شود.

کمک‌فنر با جذب و مهار این نوسانات، عملکرد فنر لول را تکمیل کرده و مزایای زیر را به همراه دارد:

• حفظ تعادل خودرو در مسیرهای ناهموار و هنگام عبور از دست‌ اندازها
• افزایش عمر قطعات جلوبندی و لاستیک‌ها با جلوگیری از ضربات مکرر
• ایجاد سواری نرم‌تر و راحت‌تر برای سرنشینان
• بهبود فرمان‌ پذیری و کنترل خودرو در پیچ‌ها و سرعت‌های بالا

به همین دلیل، سلامت و کارکرد صحیح کمک‌ فنرها نقش مستقیم در ایمنی، کیفیت رانندگی و دوام سایر قطعات خودرو دارد.

انواع کمک‌ فنر خودرو

مدل‌های یادی از کمک فنر در بازار موجود است. در زیر چند مدل آن را نام می‌بریم.

1. کمک‌ فنر روغنی (Hydraulic)

• عملکرد: دمپینگ با عبور روغن از مجراها و شیرهای پیستون
• مزایا: قیمت مناسب، دسترسی آسان، طراحی ساده
• معایب: احتمال نشتی روغن و افت کارایی در طول زمان
• کاربرد: خودروهای اقتصادی و پرتیراژ
• جمع‌بندی: انتخابی اقتصادی و ساده، اما بیشتر در صورت خرابی تعویض می‌شود تا تعمیر.

2. کمک‌ فنر تلسکوپی (Telescopic)

• عملکرد: نسل پیشرفته‌تر روغنی با طراحی جمع‌وجور و سوپاپ‌های داخلی دقیق
• مزایا: جذب بهتر ضربه، فرمان‌ پذیری بالاتر، ابعاد فشرده، طول عمر بیشتر
• معایب: هزینه بالاتر نسبت به مدل‌های ساده روغنی
• کاربرد: اکثر خودروهای شهری و جاده‌ای به‌صورت استاندارد
• جمع‌بندی: تعادل عالی بین نرمی سواری و کنترل خودرو، گزینه‌ای مطمئن‌تر از مدل‌های ساده روغنی.

3. کمک‌ فنر گازی (Gas Charged)

• عملکرد: ترکیب روغن و گاز نیتروژن برای کاهش کف‌ کردگی روغن و افزایش پایداری
• مزایا: عملکرد بهتر در مسیرهای ناهموار، دوام بیشتر
• معایب: قیمت بالاتر، حساسیت بیشتر به ضربه‌های شدید
• کاربرد: خودروهای سواری مدرن و اسپرت
• جمع‌بندی: انتخابی مناسب برای رانندگی پرشتاب و جاده‌های ناهموار.

4. کمک‌ فنر هیدروپنوماتیک (Hydropneumatic)

• عملکرد: استفاده از فشار گاز و روغن با سیستم کنترل پیشرفته
• مزایا: راحتی سواری عالی، قابلیت تنظیم ارتفاع خودرو
• معایب: هزینه نگهداری بالا، پیچیدگی سیستم
• کاربرد: خودروهای لوکس مثل سیتروئن و مرسدس‌ بنز
• جمع‌بندی: مناسب برای خودروهای لوکس با تمرکز بر راحتی و تکنولوژی پیشرفته.

5. کمک‌ فنر اسپرت (Performance/Sport)

• عملکرد: طراحی ویژه برای کنترل بهتر در سرعت‌های بالا و پیچ‌های تند
• مزایا: افزایش چسبندگی و کنترل خودرو
• معایب: کاهش نرمی سواری، قیمت بالاتر
• کاربرد: خودروهای اسپرت و تیونینگ
• جمع‌بندی: انتخابی برای رانندگان حرفه‌ای و علاقه‌مندان به رانندگی پرهیجان.

6. کمک‌ فنر بادی (Air Suspension)

• عملکرد: استفاده از بالشتک‌های هوا به جای فنر فلزی
• مزایا: قابلیت تنظیم ارتفاع، نرمی سواری عالی
• معایب: هزینه بالا، نیاز به کمپرسور و سیستم کنترل
• کاربرد: خودروهای لوکس، شاسی‌ بلندها و اتوبوس‌ها
• جمع‌بندی: بهترین گزینه برای راحتی سواری و تنظیم‌ پذیری، اما با هزینه نگهداری بیشتر.

خلاصه جدول مقایسه‌ای انواع کمک‌ فنر

مشکلات جلوبندی خودرو

از جمله مهمترین نشانه‌های خرابی در جلوبندی خودرو می توان به موارد زیر اشاره کرد:

1. سواری خشک و خشن خودرو
2. کشیده شدن ماشین به ویژه در پیچ‌ها در خلاف جهت فرمان راننده
3. وجود آج‌های غیر مسطح بر روی تایرها
4. روغن‌زدگی در کمک‌فنر و در دیگر قطعات سیستم جلوبندی

برای برطرف ساختن هر یک از مشکلات یاد شده روش‌های مشخصی وجود دارد. هر یک از خرابی‌های ایجاد شده اگر در اسرع وقت شناسایی و برطرف نشود، موجب خرابی در بخش‌های دیگر می‌شود.

بنابراین سرویس‌ها دوره‌ای قطعات جلوبندی را در اولویت قرار دهید. این یک امر طبیعی است که با گذشت زمان، سیستم تعلیق خودرو دچار فرسودگی شده و نیازمند تعمیر باشد. 

برای دریافت اطلاعات بیشتر درباره مشکلات جلوبندی خودرو به مقاله ترفندهای حرفه‌ای برای شناسایی و عیب یابی جلوبندی خودرو مراجعه کنید.

سوالات متداول در مورد جلو بندی خودرو

دلیل کشیده شدن خودرو به یک سمت در جلوبندی خودرو چیست ؟

• تنظیم نبودن باد تایر
• ساییدگی نامتقارن لاستیک
• تنظیم نبودن فرمان
• سگدست‌های خراب و معیوب
• جعبه فرمان خراب
• خرابی یکی از کالیپرهای ترمز

افراد کاردان راهکارهای مطلوبی برای از بین بردن عیب و ایرادهای ایجاد شده در نظر خواهند گرفت.

با تشکر از همراهی شما با یدک پارس