دلایل نشتی آب از رادیاتور خودرو و راه های تشخیص و رفع آن

دلایل نشتی آب از رادیاتور خودرو یکی از متداول‌ترین مشکلاتی است که هر راننده‌ای با آن روبرو می‌شود. این مشکل اگر به موقع تشخیص داده و برطرف نشود، منجر به گرم شدن بیش از حد موتور و آسیب‌های جدی و پرهزینه می‌شود.

سیستم خنک کننده خودرو نقش مهمی در حفظ دمای بهینه موتور ایفا می‌کند و هرگونه نشتی ملیع خنک کننده از رادیاتور، عملکرد این سیستم را مختل می‌سازد.

کاهش سطح مایع خنک کننده نه تنها عمل خنک کاری را با مشکل مواجه می‌کند، بلکه باعث جوش آوردن موتور، خرابی واشر سرسیلندر و حتی ترک خوردن بلوک سیلندر می‌شود.

بنابراین، درک کامل دلایل نشتی آب از رادیاتور خودرو برای هر راننده‌ای ضروری است. شناخت دقیق محل نشتی و علت آن اولین قدم در جهت تعمیر صحیح و جلوگیری از تکرار مشکل محسوب می‌شود.

در ادامه مقاله همراه ما باشید تا به طور کامل این مشکل را بررسی کنیم.

کم کردن آب از در رادیاتور

یکی از رایج‌ترین مواردی که در لیست دلایل نشتی آب از رادیاتور خودرو مشاهده می‌شود، مشکل درب رادیاتور خودرو است. خرابی در رادیاتور خودرو یکی از عوامل مهم در کاهش عملکرد سیستم خنک‌ کننده و افزایش احتمال آسیب به موتور است.

درب رادیاتور خودرو مجهز به یک شیر فشار شکن است که وظیفه آن حفظ فشار سیستم در حد استاندارد (معمولاً بین 0.9 تا 1.1 بار) است. از جمله مشکلات رایج در مورد نشتی آب از قسمت در رادیاتور می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

1- خرابی واشر لاستیکی درِ رادیاتور

واشر لاستیکی در رادیاتور وظیفه آب‌بندی محل اتصال در رادیاتور به رادیاتور را بر عهده دارد. با گذشت زمان و قرارگیری در معرض حرارت و مواد شیمیایی، این قطعه دچار ترک‌ خوردگی یا سختی می‌شود که منجر به نشتی مایع خنک کننده به صورت بخار یا مایع از آن می‌گردد.

تشخیص این مشکل اغلب ساده است. پس از خاموش کردن موتور و سرد شدن آن، درب رادیاتور را باز کنید و واشر آن را از نظر ترک خوردگی یا سفت شدن بررسی کنید. در صورت خرابی واشر آن را تعویض کنید.

2- خرابی فنر درِ رادیاتور

فنر درِ رادیاتور نقش تنظیم فشار داخلی رادیاتور را بر عهده دارد. خرابی آن‌ باعث اختلال در فشار سیستم خنک کننده و جوش‌ آوردن موتور می‌شود. تشخیص این مشکل اغلب ساده است.

پس از خاموش کردن موتور و سرد شدن آن، درب رادیاتور را باز کنید و فنر آن را از نظر سلامت یا زنگ زدگی بررسی کنید. در صورت خرابی فنر، در رادیاتور را تعویض کنید.

3- خرابی نشیمنگاه رادیاتور

نشیمنگاه محل بسته شدن در رادیاتور است. ترک یا شکستگی و اصطلاحا تخم مرغی شدن این ناحیه باعث نشتی آب از این قسمت می‌شود. حتی اگر در رادیاتور هم نو باشد دوباره آب از این قسمت نشت می‌کند.

نگهداری منظم، تعویض ضدیخ در بازه‌های توصیه‌شده و بررسی دوره‌ای اتصالات و قطعات، نقش مهمی در پیشگیری از این خرابی‌ها دارد.

تعویض درب رادیاتور یک راه حل مقرون به صرفه است و معمولاً به عنوان یکی از اولین اقدامات برای رفع دلایل نشتی آب از رادیاتور خودرو توصیه می‌شود. استفاده از درب با کیفیت و مطابق با استانداردهای خودرو بسیار حائز اهمیت است.

4- انتخاب اشتباه در رادیاتور با فشار نا مناسب

در رادیاتور برای تحمل فشار مشخصی طراحی می‌شود ( معمولا 0.9 تا 1.1)، که معمولاً با توجه به نوع موتور و سیستم خنک‌ کننده تعیین می‌شود. انتخاب در رادیاتوری با فشار کاری نامناسب مشکلات زیر را ایجاد کند:

افزایش خطر نشتی 

اگر فشار کاری در رادیاتور کمتر از فشار واقعی سیستم باشد، مثلا به جای 1.1 از 0.9 استفاده کنیم، احتمال نشتی محلول خنک کننده از قسمت در رادیاتور بالا می‌رود. 

جوش آوردن موتور 

فشار پایین باعث کاهش نقطه جوش مایع خنک‌ کننده می‌شود، که در نتیجه در دمای بالا بخار شده و خنک‌ کاری موتور مختل می‌شود.

آسیب به سایر اجزای سیستم خنک‌ کننده

فشار نامناسب می‌تواند به شلنگ‌ها، واترپمپ، پولک‌های آب و ترموستات آسیب بزند. این اتفاق در خودروهای ضعیف مانند پراید بیشتر مشاهده می شود.

توصیه: همیشه فشار کاری رادیاتور را با مشخصات فنی خودرو تطبیق دهید. این عدد معمولاً روی درپوش رادیاتور یا دفترچه راهنما درج شده است.

5- کیفیت پایین درِ رادیاتور

در رادیاتور بی‌کیفیت، حتی اگر از نظر فشار مناسب باشند، عملکرد سیستم خنک‌ کننده را به‌ شدت تحت تأثیر قرار می‌دهد:

جنس ضعیف فلز یا واشر لاستیکی در رادیاتور

استفاده از آلیاژهای نامرغوب فلزی یا واشر لاستیکی ضعیف باعث کاهش عمر در رادیاتور و افزایش نشتی محلول خنک کننده می‌شود.

عدم تطابق با استانداردهای خودروساز

برخی از در رادیاتورهای بی‌کیفیت فاقد گواهی‌های لازم هستند و ممکن است با موتور یا سیستم خنک‌ کننده خودرو سازگار نباشند.

توصیه: از برندهای معتبر با گارانتی و استاندارد ملی استفاده کنید. بررسی نظرات کاربران و مشورت با مکانیک‌های حرفه‌ای نیز کمک‌ کننده است.

مطالعه بیشتر: 10 دلیل اصلی کم شدن آب رادیاتور خودرو (در این مقاله به همه مواردی که باعث کم شدن آب موجود در رادیاتور و موتور خودرو می‌شود پرداخته‌ایم)

کم کردن آب از قسمت بدنه آلومینیومی یا پره‌های رادیاتور

بدنه اصلی رادیاتورهای مدرن معمولاً از آلومینیوم ساخته شده و پره‌های نازکی برای تبادل حرارت دارد. این قسمت‌ها به شدت در معرض آسیب‌های فیزیکی و شیمیایی قرار دارند.

برخورد سنگ ریزه‌های تیز، شکستن پره‌های فن، یا حتی خوردگی ناشی از استفاده طولانی مدت از آب معمولی به جای مایع خنک کننده استاندارد باعث ایجاد سوراخ‌های ریز در بدنه یا پره‌ها می‌شود.

برای تشخیص این مورد از دلایل نشتی آب از رادیاتور خودرو، باید رادیاتور را به دقت و تحت فشار بررسی کرد. گاهی اوقات سوراخ‌ها آنقدر ریز هستند که فقط در هنگام کارکرد موتور و تحت فشار بودن سیستم خود را نشان می‌دهند.

برای رفع نشتی‌های کوچک از محلول‌های نشت گیر مخصوص می‌توان استفاده کرد، اما در صورت آسیب گسترده، تعویض رادیاتور تنها راه حل دائمی خواهد بود.

کم کردن آب از قسمت اتصال شیلنگ‌ها

اتصال شیلنگ‌های ورودی و خروجی به رادیاتور یکی دیگر از نقاط حساس رادیاتور است که می‌تواند جزو دلایل نشتی آب از رادیاتور خودرو باشد. با گذشت زمان، بست‌های فلزی یا پلاستیکی این شیلنگ‌ها ممکن است شل شده یا زنگ بزنند.

همچنین، خود شیلنگ‌ها در محل اتصال ممکن است ترک بخورند یا بر اثر حرارت تغییر شکل دهند و باعث نشتی شوند.

بازدید دوره‌ای از بست‌ها و شیلنگ‌ها و سفت کردن آن‌ها از بروز بسیاری از نشتی‌ها جلوگیری می‌کند. در صورت مشاهده ترک یا سفتی بیش از حد در شیلنگ‌ها، باید نسبت به تعویض آن‌ها اقدام نمود.

این یک اقدام پیشگیرانه مهم برای جلوگیری از بروز دلایل نشتی آب از رادیاتور خودرو است.

کم کردن آب از سمت پرچ‌های بالا و پایین رادیاتور

رادیاتورهای آب بسیاری از خودروها از دو قسمت اصلی مخزن پلاستیکی بالا و پایین و یک هسته آلومینیومی تشکیل شده‌اند که توسط پرچ یا چسب مخصوص به هم متصل می‌شوند.

یکی از دلایل نشتی آب از رادیاتور خودرو شکستن یا باز شدن این اتصالات است. این مشکل اغلب پس از جوش آوردن ماشین رخ می‌دهد، زیرا فشار و حرارت بالا باعث ضعیف شدن اتصال می‌شود.

خرابی این ناحیه معمولاً قابل تعمیر است و نیاز به تعویض کل رادیاتور ندارد.

بررسی منظم سطح مایع خنک کننده و اطمینان از سلامت ترموستات و موتور فن، از جوش آوردن موتور و بروز این مشکل جلوگیری می‌کند.

کم کردن آب از منبع انبساط

منبع انبساط یا مخزن آب اضافه، نقش مهمی در سیستم خنک کننده خودرو ایفا می‌کند و خود می‌تواند منشأ نشتی باشد.

ترک خوردگی بدنه پلاستیکی منبع انبساط، خرابی درب آن، یا جدا شدن شیلنگ متصل به آن از جمله دلایل نشتی آب از رادیاتور خودرو محسوب می‌شوند.

با توجه به اینکه این مخزن معمولاً از پلاستیک ساخته شده، در برابر حرارت و لرزش مستعد ترک خوردگی است.

بررسی چشمی منبع انبساط برای یافتن ترک‌ها یا علائم خیس بودن اطراف آن می‌تواند به تشخیص این مشکل کمک کند. تعویض منبع انبساط شکسته شده راه حل این مشکل است.

کم کردن آب از شیلنگ منبع انبساط

شیلنگ باریکی که منبع انبساط را به رادیاتور اصلی متصل می‌کند نیز ممکن است مسدود، ترک خورده یا شل شود. این امر باعث نشتی مایع خنک کننده یا عملکرد نامناسب سیستم خنک کننده می‌شود و به عنوان یکی از دلایل نشتی آب از رادیاتور خودرو شناخته شود.

این شیلنگ باید از نظر انعطاف پذیری و عدم وجود پارگی بررسی شود.

چگونه آب از قسمت رادیاتور نشت می کند و کم می‌شود؟

مکانیسم اصلی دلایل نشتی آب یا محلول خنک کننده از رادیاتور خودرو حول محور فشار و دما می‌چرخد. سیستم خنک کننده یک سیستم تحت فشار است که نقطه جوش آب را بالا می‌برد تا کارایی بیشتری داشته باشد.

وقتی موتور روشن است، دمای مایع افزایش یافته و فشار داخل سیستم به طور قابل توجهی بالا می‌رود. هر نقطه ضعفی در رادیاتور، شیلنگ‌ها، اتصالات یا درب آن، تحت این فشار تشدید شده و به محل نشت تبدیل می‌گردد.

نشتی آب از رادیاتور خودرو به دو صورت می‌تواند باشد:

1- نشت فعال هنگام کارکرد موتور و تحت فشار بودن سیستم خنک کننده

2- نشت غیر فعال هنگام خاموش بودن موتور خودرو

برای تشخیص دقیق، بهترین روش انجام “تست فشار رادیاتور” توسط یک مکانیک یا رادیاتور ساز است.

در این تست، دستگاهی ویژه به جای درب رادیاتور وصل شده و فشار معینی به سیستم وارد می‌کند. اگر فشار افت کند، نشان دهنده نشتی است و مکانیک می‌تواند محل دقیق آن را پیدا کند.

علاوه بر این، استفاده از مایع خنک کننده رنگی (معمولاً سبز، نارنجی یا صورتی) کمک بزرگی در تشخیص محل نشتی آب از رادیاتور خودرو است.

پس از نشت، این مایع روی قطعات اطراف خشک شده و رسوب رنگی به جا می گذارد که محل نشت را آشکار می‌سازد. بررسی منظم فضای موتور برای یافتن چنین لکه‌هایی یک عادت مفید است.

نکات مهم

1- همیشه از ترکیب مناسب آب و ضد یخ (معمولاً 50/50) استفاده کنید تا هم از خوردگی جلوگیری شود و هم نقطه جوش مایع بالا رود.

2- بررسی سطح مایع خنک کننده در منبع انبساط باید زمانی انجام شود که موتور کاملاً سرد است.

3- هرگز بلافاصله پس از خاموش کردن موتور درب رادیاتور را باز نکنید، زیرا فشار و دمای بالا باعث سوختگی جدی دست و صورت می‌شود.

4- تعویض دوره‌ای مایع خنک کننده طبق دستورالعمل سازنده خودرو (معمولاً هر 1 تا 2 سال) برای سلامت سیستم حیاتی است.

5- در صورت مشاهده کاهش مداوم سطح آب، سیستم را بلافاصله توسط متخصص بررسی کنید تا از آسیب‌های بزرگتر جلوگیری شود.

در نتیجه، آگاهی از دلایل نشتی آب از رادیاتور خودرو و اقدام به موقع برای تشخیص و رفع آن، نه تنها از هزینه‌های تعمیرات اساسی جلوگیری می‌کند، بلکه ایمنی و عمر مفید خودرو را نیز تضمین می‌نماید.

یک سیستم خنک کننده سالم اساس عملکرد مطمئن هر خودرویی است. اگر به وجود نشتی مشکوک هستید، بررسی حرفه‌ای را به تعویق نیندازید.