چک لیست بررسی خودرو توسط راننده | 9 نکته حیاتی + جدول

9 مورد در چک لیست بررسی خودرو توسط راننده- آیا می‌دانستید تنها با صرف ۱۵ دقیقه زمان در هفته، می‌توانید از بروز بسیاری از خرابی‌های ناگهانی و پرهزینه خودرو جلوگیری کنید؟

بسیاری از رانندگان، بازرسی فنی خودرو را به زمان معاینه فنی یا مراجعه به تعمیرگاه موکول می‌کنند؛ غافل از اینکه یک چک لیست بررسی خودرو توسط راننده می‌تواند ضامن سلامت خودرو، ایمنی سرنشینان و آرامش خاطر شما در جاده باشد.

نادیده گرفتن علائم کوچک، اغلب به مشکلات بزرگ و هزینه‌های سنگین ختم می‌شود.

در این مقاله از وبلاگ یدک پارس، قصد داریم یک چک لیست جامع و ۱۵ مرحله‌ای را به شما ارائه دهیم که انجام آن نیاز به هیچ تخصص فنی پیچیده‌ای ندارد.

با دنبال کردن این راهنما، یاد می‌گیرید که چطور مانند یک متخصص، خودروی خود را بازبینی کرده و از سفرهای خود با اطمینان کامل لذت ببرید.

چرا بررسی دوره‌ای خودرو توسط راننده اهمیت دارد؟

شاید تصور کنید بازرسی منظم خودرو کاری وقت‌ گیر و غیر ضروری است، اما واقعیت چیز دیگری است. اهمیت این کار را می‌توان در چهار جنبه کلیدی خلاصه کرد:

افزایش ایمنی:

شناسایی مشکلات احتمالی در سیستم ترمز، لاستیک‌ها یا چراغ‌ها می‌تواند از حوادث ناگوار جلوگیری کند.

صرفه‌ جویی در هزینه‌ها:

تشخیص زود هنگام یک نشتی کوچک روغن یا فرسودگی یک تسمه، بسیار کم‌ هزینه‌تر از تعمیر کامل موتور یا تعویض قطعات اصلی است.

افزایش عمر مفید خودرو:

مراقبت و نگهداری منظم، استهلاک قطعات را کاهش داده و عمر مفید خودروی شما را به شکل چشمگیری افزایش می‌دهد.

آرامش خاطر:

رانندگی با خودرویی که از سلامت آن اطمینان دارید، استرس را کاهش داده و تجربه رانندگی را لذت‌ بخش‌تر می‌کند.

بخش اول: بازرسی موتور و مایعات حیاتی آن

قلب تپنده خودروی شما، موتور آن است و مایعات مختلفی نقش خون را در رگ‌های این سیستم ایفا می‌کنند. بررسی منظم این مایعات، اولین و مهم‌ترین بخش در هر چک لیست بررسی خودرو توسط راننده است.

1- روغن موتور: نبض تپنده پیشرانه

روغن موتور حیاتی‌ترین مایع خودروی شماست. وظیفه آن روانکاری قطعات متحرک، کاهش اصطکاک بین قطعات متحرک، تمیز کردن داخل موتور و کمک به خنک‌ کردن موتور است.

نحوه بررسی:

خودرو را روی سطح صاف پارک کرده و موتور را برای چند دقیقه خاموش کنید. میله اندازه‌گیری روغن (گیج) را بیرون بکشید، آن را با یک دستمال تمیز پاک کنید. دوباره گیج را تا انتها وارد لوله گیج کرده و خارج کنید. سطح روغن باید بالای علامت MIN و روی علامت MAX باشد.

همچنین به رنگ روغن توجه کنید؛ اگر بیش از حد تیره و سیاه شده باشد، زمان تعویض آن فرا رسیده است. برای خرید روغن موتور باکیفیت و مناسب خودروی خود، می‌توانید به بخش مربوطه به روغن موتور در سایت یدک پارس مراجعه کنید.

2- سیستم خنک‌ کننده: نگهبان دمای موتور

موتور خودرو در حین کار، حرارت بسیار بالایی تولید می‌کند. سیستم خنک‌ کننده وظیفه کنترل این حرارت و نگهداری آن در یک محدوده خاص را دارد.

نحوه بررسی:

خودروهای قدیمی بدون منبع انبساط:

سطح آب رادیاتور در خودرویی مانند پیکان که منبع انبساط ندارد، باید به اندازه‌ای باشد که روی شبکه‌های داخلی رادیاتور را کاملاً بپوشاند و معمولاً حدود ۲ تا ۳ سانتی‌متر پایین‌تر از لبه‌ی ورودی (گلویی) رادیاتور قرار بگیرد. هرگز رادیاتور را تا لبه پر نکنید!

در خوروهایی مانند پژو 405 آب باید تا جایی پر شود که در کنار گلویی در رادیاتور علامت MAX وجود دارد. یعنی به محض اینکه آب را مشاهده کردید، کفایت میکند و نیازی به پر کردن مخزن نیست.

خودروهای دارای منبع انبساط

در این خودروها باید سطح مایع خنک‌ کننده یا کولانت (ترکیب ضدیخ با آب مقطر) را از طریق منبع انبساط پلاستیکی شفاف کنار رادیاتور بررسی کنید. سطح آن باید بین خطوط مشخص شده MIN و MAX باشد. رنگ مایع نیز باید شفاف و بدون ذرات زنگ‌ زدگی باشد.

هرگز درب رادیاتور را در زمانی که موتور داغ است باز نکنید!

3- روغن ترمز: ضامن توقف ایمن

عملکرد صحیح سیستم ترمز مستقیماً به کیفیت و سطح روغن ترمز بستگی دارد.

نحوه بررسی:

مخزن روغن ترمز معمولاً پلاستیکی و شفاف است و در قسمت بالای موتور (سمت راننده) قرار دارد. سطح روغن باید نزدیک به علامت MAX باشد. کاهش سطح روغن ترمز می‌تواند نشانه فرسودگی لنت‌ها یا نشتی در سیستم باشد که نیاز به بررسی فوری توسط متخصص دارد.

علاوه بر بررسی هفتگی سطح روغن ترمز، بررسی زمان تعویض و مقدار رطوبت داخل روغن ترمز نیز ضروری است. اگر رطوبت داخل روغن ترمز بیشتر از 3 درصد باشد، روغن ترمز باید تعویض شود.

بخش دوم: بازرسی سیستم ترمز و لاستیک‌ها

این دو بخش، ارتباط مستقیم با ایمنی فعال خودرو دارند و هرگونه سهل‌ انگاری در مورد آن‌ها می‌تواند عواقب جبران‌ ناپذیری داشته باشد.

4- لاستیک‌ها: نقطه اتصال شما با جاده

لاستیک تنها نقطه تماس خودروی شما با سطح جاده است. بنابراین، سلامت آن‌ها اهمیتی حیاتی دارد. در این قسمت چند مورد مهم در چک لیست باید بررسی شوند که در زیر به آن‌ها اشاره می‌کنیم:

فشار باد لاستیک:

برای افزایش ایمنی، کاهش مصرف سوخت و جلوگیری از سایش نامتوازن لاستیک، با استفاده از یک فشار سنج، فشار باد تایرها را (در حالت سرد) چک کنید.

فشار باد مناسب و استاندارد (بر حسب PSI) برای خودروی شما معمولاً روی یک برچسب در لبه داخلی درب راننده یا در دفترچه راهنمای خودرو ذکر شده است.

فشار باد لاستیک در فصل سرد سال و بر حسب ضخامت لاستیک متفاوت است. قبل از تنظیم فشار باد لاستیک حتما به این موارد دقت کنید.

با استفاده از درجه باد، فشار فعلی را اندازه گرفته و با پمپ، آن را به عدد استاندارد برسانید یا در صورت زیاد بودن، هوای اضافه را خالی کنید.

این کار را حداقل ماهی یک‌بار و حتماً قبل از سفر انجام دهید و هرگز باد لاستیک زاپاس را فراموش نکنید.

آج لاستیک:

آج لاستیک، الگوی شیارهای روی سطح تایر است که برای چنگ‌زنی (چسبندگی) به جاده و کنترل خودرو طراحی شده است. وظیفه اصلی شیارهای آن، تخلیه سریع آب از زیر تایر برای جلوگیری از سُر خوردن روی سطوح خیس و حفظ تماس لاستیک با جاده است.

عمق آج با کارکرد خودرو کاهش می‌یابد و با رسیدن به شاخص‌های سایش (برجستگی‌های کوچک داخل شیارها)، ایمنی و قدرت ترمزگیری خودرو به شدت افت می‌کند.

بررسی ظاهری:

به دنبال هرگونه بریدگی، ترک، برآمدگی (باد کردن) یا فرسودگی نامتوازن روی سطح و دیواره‌های لاستیک باشید.

حداقل عمق استاندارد آج ۱.۶ میلی‌متر است و کمتر از آن به معنی فرسودگی کامل و نیاز فوری به تعویض تایر برای جلوگیری از ایجاد حوادث است.

سیستم برق و باتری: قلب الکتریکی خودرو

بدون یک سیستم برق و باتری سالم، مدرن‌ترین خودروها نیز روشن نخواهند شد. باتری، منبع ذخیره برق است که نیروی اولیه برای استارت زدن موتور را فراهم می‌کند.

پس از روشن شدن موتور، دینام وظیفه تولید برق برای تغذیه مصرف‌ کننده‌ها و شارژ مجدد باتری را بر عهده می‌گیرد.

این برق از طریق سیم‌ کشی به تمام بخش‌ها، از سیستم جرقه‌ زنی و چراغ‌ها گرفته تا کامپیوتر خودرو (ECU)، توزیع می‌شود تا خودرو به درستی کار کند.

نحوه بررسی:

پایانه‌های باتری را از نظر وجود هرگونه خوردگی یا سولفاته (رسوبات سفید یا سبز رنگ) بررسی کنید. اطمینان حاصل کنید که کابل‌ها محکم به پایانه‌ها متصل هستند.

اگر هنگام استارت زدن، صدای ضعیف یا کندی احساس می‌کنید، ممکن است باتری خودرو شما ضعیف شده و رو به اتمام باشد. 

سیم کشی داخل موتور را یک بار بازدید چشمی کنید. تمامی زدگی ها را بر طرف کرده و با وارنیش بپوشانید.

5- چراغ‌ها: ببینید و دیده شوید

عملکرد صحیح چراغ‌های خودرو (در قسمت جلو و عقب و حتی داخل کابین، صندوق و داشبورد) بسیار مهم هستند و هم برای دید شما در شب و هم برای دیده شدن توسط دیگران ضروری است.

نحوه بررسی:

برای اطمینان از عملکرد صحیح سیستم روشنایی، از یک نفر بخواهید بیرون خودرو بایستد. سپس تمام چراغ‌ها را یکی‌ یکی تست کنید:

• چراغ‌های جلو (نور پایین، نور بالا و چراغ کوچک)
• چراغ‌های کوچک عقب
• چراغ ترمز داخل خطر و پشت شیشه (با فشردن پدال)
• راهنماهای چپ و راست ( جلو و عقب و روی گلگیر)
• چراغ دنده عقب
• مه‌شکن‌ها و پرژکتور

اگر تنها هستید، برای تست چراغ ترمز نزدیک یک دیوار یا شیشه مغازه پارک کرده و انعکاس نور را در آینه ببینید. به هرگونه کم‌ نوری یا چشمک‌ زدن غیر عادی نیز توجه کنید، زیرا این بررسی ساده از جریمه جلوگیری کرده و ایمنی شما را در شب تضمین می‌کند.

6- آمپرها و نشانگرهای پشت فرمان

آمپر خودرو، زبان ارتباطی خودرو با شماست. به آمپر، علائم و چراغ‌های هشدار داخل آن توجه کنید.

نحوه بررسی:

هنگام باز کردن سوئیچ، باید تمام چراغ‌های هشدار برای چند ثانیه روشن و سپس خاموش شوند. اگر چراغی (مانند چراغ چک موتور، روغن یا باتری) پس از روشن شدن خودرو همچنان روشن باقی ماند، نشان‌ دهنده یک مشکل جدی است که باید سریعاً بررسی شود.

بخش سوم: سایر موارد حیاتی در چک لیست بررسی خودرو توسط راننده

علاوه بر موارد فوق، چند نکته تکمیلی نیز وجود دارد که بررسی آن‌ها به تکمیل چک لیست بررسی خودرو توسط راننده کمک شایانی می‌کند.

7- برف پاک کن و شیشه‌شوی

دید واضح در شرایط بارانی و برفی، به عملکرد صحیح برف پاک کن بستگی دارد. تیغه‌های برف‌ پاک‌کن را از نظر ترک‌ خوردگی، خشکی و پارگی بررسی کنید.

اگر هنگام کار کردن، صدا می‌دهند یا شیشه را به خوبی تمیز نمی‌کنند، زمان تعویض آن‌ها فرا رسیده است. همچنین، همیشه مخزن مایع شیشه‌ شوی را با مایع مخصوص پر نگه دارید.

8- تسمه‌ها و شیلنگ‌ها

با یک نگاه سریع زیر کاپوت، تسمه‌های موتور (مانند تسمه دینام، هیدرولیک و کولر) را از نظر وجود هرگونه ترک، ساییدگی یا ریش‌ ریش شدن بررسی کنید.

زمان تعویض و کیلومتر تعویض تسمه تایم را در یک جای مطمئن ثبت کنید و در کیلومتر 30 هزار دوباره آن را بازدید کنید.

شیلنگ‌های آب، هیدرولیک، ترمز و سایر مایعات را نیز برای یافتن هرگونه نشتی، باد کردگی یا خشکی چک کنید. در صورت نیاز حتما آن‌ها را تعویض کنید.

9- لوازم یدکی و ابزار ضروری

اطمینان حاصل کنید که لاستیک زاپاس خودرو شما باد کافی دارد و جک و آچار چرخ در جای خود قرار دارند. همراه داشتن این ابزار در مواقع اضطراری بسیار کارآمد خواهد بود.

سایر ابزار ضروری:

1- بستگی به نوع خودرو آچارهای پر مصرف مانند (آچار 10- 11-12-13-14) و انبر دست را داخل خودرو داشته باشید.

2- یک دست آچار آلن بکس 6 پر و ستاره ای در داخل خودرو داشته باشید. 

3- چراغ دوره گرد برای روشنایی داخل موتور در شب

4- فیوز و تستر فیوز (چراغ تست)، لامپ یک و دو کنتاک و لامپ چراغ جلو

5- زنجیر چرخ خودرو در موقع تردد در مسیرهای برفی و زمستانی 

6- آب مقطر برای مواقع ضروری

7- روغن ترمز

8- یک دست لنت ترمز و تسمه دینام یدک

جمع‌بندی: رانندگی ایمن با یک عادت ساده

همانطور که دیدید، بررسی منظم خودرو یک کار پیچیده و زمان‌بر نیست. با اختصاص دادن تنها چند دقیقه در هفته برای اجرای این چک لیست بررسی خودرو توسط راننده، می‌توانید از بسیاری از مشکلات پیشگیری کرده، در هزینه‌های خود صرفه‌ جویی کنید و مهم‌تر از همه، ایمنی خود و عزیزانتان را تضمین نمایید.

این یک عادت ساده است که تفاوت بزرگی در تجربه رانندگی شما ایجاد می‌کند.

برای تهیه تمامی قطعات و مایعات مصرفی ذکر شده در این مقاله، از لنت ترمز و فیلتر هوا گرفته تا انواع روغن‌ها و تیغه برف‌پاک‌کن، می‌توانید با خیال راحت به فروشگاه اینترنتی لوازم یدکی یدک پارس مراجعه کنید.

ما در یدک پارس با ارائه قطعات اصلی و باکیفیت، همراه شما در جاده‌ها هستیم تا همیشه با اطمینان رانندگی کنید.

سوالات متداول

۱. بهترین زمان برای اجرای چک لیست بررسی خودرو توسط راننده چه موقع است؟

بهترین زمان، صبح و قبل از روشن کردن خودرو است؛ زمانی که موتور کاملاً سرد است. این شرایط برای بررسی دقیق سطح مایعات (به‌خصوص روغن موتور و مایع خنک‌کننده) ایده‌آل است.

۲. آیا این چک لیست برای تمام خودروها یکسان است؟

اساس و کلیات این چک لیست (بررسی مایعات، لاستیک‌ها، چراغ‌ها و ترمز) برای ۹۹٪ خودروهای سواری یکسان است. با این حال، برای اطلاع از جزئیات خاص خودروی خود (مانند نوع روغن یا فشار باد تایر) حتماً به دفترچه راهنمای آن مراجعه کنید.

۳. اگر در حین بررسی متوجه مشکلی شدم چه کار کنم؟

اگر مشکل جزئی بود (مانند کم بودن مایع شیشه‌ شوی)، خودتان آن را برطرف کنید. اما اگر با موارد مهمی مانند سطح پایین روغن ترمز، روشن ماندن چراغ چک موتور، یا صدای غیر عادی از موتور مواجه شدید، بهتر است در اسرع وقت به یک تعمیرکار مجاز و معتمد مراجعه نمایید.

در زیر یک چک لیست بررسی خودرو توسط راننده، خلاصه و کاربردی مخصوص خودروی سواری طراحی کرده‌ام که هر راننده‌ای می‌تواند به راحتی و به صورت ماهانه از آن استفاده کند.

چک لیست بررسی خودرو توسط راننده به صورت ماهانه(ساده و کاربردی)

یادداشت نهایی راننده:
(در این قسمت می‌توانید هرگونه صدای غیرعادی، لرزش یا مشکل دیگری که مشاهده کرده‌اید را بنویسید.)

نکات کلیدی برای استفاده:

• زمان بررسی: بهترین زمان برای انجام این چک لیست، صبح و قبل از روشن کردن خودرو است که موتور کاملاً سرد باشد.
• تکرار: این چک لیست را حداقل ماهی یک‌بار و حتماً قبل از سفرهای طولانی انجام دهید.
• استفاده: به راحتی این جدول را کپی کرده، در یک فایل Word یا Google Docs قرار دهید و آن را برای خودتان پرینت بگیرید.

رانندگی ایمن با ماشینی سالم شروع می‌شود.