راهنمای کامل شمع خودرو: انواع شمع، زمان تعویض و انتخاب بهترین شمع

شناخت شمع خودرو (Spark Plug) و کارکرد آن

شمع خودرو یکی از مهم‌ترین قطعات سیستم احتراق موتور است که نقش مستقیمی در عملکرد، شتاب و مصرف سوخت خودرو دارد.

این قطعه کوچک با ایجاد یک جرقه الکتریکی دقیق، مخلوط سوخت و هوا را در داخل سیلندر مشتعل می‌کند و انرژی حاصل از احتراق را به نیروی مکانیکی تبدیل می‌کند.

به همین دلیل سلامت و انتخاب صحیح شمع خودرو تأثیر زیادی بر بازدهی موتور و عملکرد کلی خودرو دارد.

شمع خودرو روی سرسیلندر نصب می‌شود و از طریق وایر شمع، جریان برق مورد نیاز برای ایجاد جرقه را دریافت می‌کند. این جرقه در زمان مناسب باعث احتراق مخلوط هوا و سوخت در محفظه احتراق می‌شود.

اگر این فرآیند به‌درستی انجام نشود، ممکن است موتور دچار مشکلاتی مانند کاهش قدرت، افزایش مصرف سوخت یا احتراق ناقص شود.

اما عملکرد تمام شمع‌ها یکسان نیست. پارامترهای مهندسی نظیر کد حرارتی (Heat Range)، جنس و طراحی الکترود (نیکل، پلاتینیوم، ایریدیوم)، فاصله‌ی گپ (Gap) و ارتفاع و قطر رزوه متغیرهای کلیدی هستند که باید با مشخصات فنی و شرایط عملکردی پیشرانه‌ی خودروی شما منطبق باشند.

برخلاف تصور رایج، بهترین شمع خودرو لزوماً گران‌ترین یا معروف‌ترین برند نیست. مهم‌ترین نکته، تطابق مشخصات شمع با طراحی موتور خودرو است.

زمانی که شمع مناسب انتخاب شود، موتور عملکرد نرم‌تر، مصرف سوخت بهینه‌تر و احتراق کامل‌تری خواهد داشت.

در این راهنما، به صورت فشرده و فنی، به رمز گشایی این پارامترها می‌پردازیم تا بتوانید تصمیمی هوشمندانه و مبتنی بر داده‌های دقیق برای خودروی خود بگیرید. با ما همراه باشید.

اگر می‌خواهید شتاب بهتر، مصرف بهینه سوخت و عمر طولانی‌تر موتور را تجربه کنید، تا پایان همراه ما باشید.

انتخاب شمع درست، ساده‌تر از چیزی است که فکر می‌کنید و نتیجه‌اش را در اولین رانندگی خواهید دید.

طرز کار شمع خودرو چگونه است؟ 

عملکرد شمع خودرو با تأمین انرژی الکتریکی برای ایجاد جرقه در محفظه احتراق آغاز می‌شود. در ابتدا ولتاژ پایین حدود ۱۲ ولت از طریق باتری خودرو تأمین می‌شود.

این ولتاژ وارد کوئل شده و در آنجا با استفاده از پدیده القای الکترومغناطیسی به ولتاژی بسیار بالا، معمولاً بین ۲۰ تا ۵۰ هزار ولت، تبدیل می‌شود.

انتقال ولتاژ به شمع

پس از افزایش ولتاژ، جریان الکتریکی از طریق وایر شمع یا بوت کوئل به ترمینال شمع خودرو منتقل می‌شود. این جریان سپس از الکترود مرکزی شمع عبور می‌کند.

الکترودی که برای جلوگیری از نشت جریان و تحمل دمای بالا، توسط یک عایق سرامیکی محافظت شده است.

ایجاد جرقه در گپ شمع

در انتهای مسیر، جریان الکتریکی به فاصله‌ی بین الکترود مثبت و منفی می‌رسد که به آن گپ شمع گفته می‌شود.

زمانی که اختلاف پتانسیل الکتریکی در این نقطه به حد کافی برسد، مقاومت مخلوط سوخت و هوا شکسته شده و گاز موجود در این فاصله یونیزه می‌شود.

آغاز احتراق در موتور

فرآیند یونیزاسیون باعث شکل‌گیری یک قوس الکتریکی یا جرقه پرانرژی بین دو الکترود می‌شود. این جرقه مخلوط فشرده سوخت و هوا در سیلندر را مشتعل می‌کند و در نهایت انرژی حاصل از احتراق به حرکت پیستون و تولید نیروی موتور تبدیل می‌شود.

به همین دلیل، عملکرد صحیح شمع خودرو نقش مهمی در کیفیت احتراق، قدرت موتور و مصرف سوخت دارد و هرگونه اختلال در جرقه‌ زنی می‌تواند عملکرد موتور را تحت تأثیر قرار دهد.

زمان جرقه زدن شمع در موتور

زمان ایجاد جرقه در شمع خودرو اهمیت بسیار زیادی در عملکرد صحیح موتور دارد. این جرقه در انتهای مرحله تراکم و کمی پیش از رسیدن پیستون به بالاترین نقطه خود ایجاد می‌شود.

این زمان‌بندی دقیق باعث می‌شود مخلوط فشرده سوخت و هوا فرصت کافی برای شروع احتراق، تشکیل هسته اولیه شعله و گسترش آن در محفظه احتراق داشته باشد.

نکته یدک پارس:  در هنگام ریمپ خودرو، زمان جرقه را دست کاری می‌کنند تا بهترین نتیجه را از جرقه شمع بگیرند.

اگر جرقه در زمان مناسب ایجاد شود، احتراق به‌صورت کامل انجام شده و انرژی حاصل از سوخت به شکل مؤثرتری به حرکت پیستون و تولید قدرت موتور تبدیل می‌شود.

هر چقدر هسته اولیه آتش منظم و قوی‌تر باشد، مخلوط سوخت انرژی خود را بهتر آزاد کرده و خام سوزی هم کمتر صورت می‌گیرد.

در مقابل، تأخیر یا زودتر از حد بودن زمان جرقه می‌تواند باعث کاهش راندمان موتور، افزایش مصرف سوخت و افت توان خودرو شود.

توصیه یدک پارس برای انتخاب شمع

در انتخاب شمع خودرو، دقت کنید تا با مشخصات موتور اتومبیل همخوانی داشته باشد. برند گران‌قیمت شمع مناسبی برای خودرو شما نیست. شمع با کیفیت و مناسبی برای موتور خودرو انتخاب کنید تا شتاب و احتراق بهینه شود.

احتراق کامل راندمان موتور را افزایش می‌دهد و آلودگی زیست محیطی را کاهش می‌دهد که بیشتر به علت خام سوزی و بد سوزی ایجاد می‌شود.

در انتخاب شمع با کیفیت برای خودرو، به اطلاعات ساختار شمع و کارخانه‌های تولید کننده شمع توجه کنید تا تفاوت بین شمع اصلی و تقلبی را بدانید.

بهترین مارک شمع خودرو

شرکت‌ها و کارخانه‌های زیادی در سراسر دنیا مشغول تولید شمع خودرو هستند. معروف‌ترین کارخانه‌های تولید شمع در دنیا عبارتند از:

• انجیکا ژاپن
• دنسو ژاپن
• اتولایت آمریکا
• بوش آلمان
• اکیوم فرانسه
• برو آلمان
• چمپیون آمریکا
• بریسک چک
• تورچ چین

در انتهای این مقاله درباره این شرکت‌ها توضیحاتی نوشته شده است.

چگونه می‌توان بهترین شمع را برای خودرو انتخاب کرد؟

نمی‌توان یک شمع را به صراحت به عنوان بهترین شمع معرفی کرد. انتخاب بهترین شمع بر اساس نوع خودرو، توصیه سازنده خودرو، عملکرد خودرو و نوع سوخت آن صورت می‌گیرد.

معمولاً شرکت‌های خودروسازی یک شمع را به عنوان شمع استاندارد در دفترچه راهنما معرفی می‌کنند که همان شمع موجود بر روی سرسیلندر خودروهای صفر کیلومتر است.

با بررسی کدهای روی شمع می‌توان به ویژگی‌های آن پی برد و شمع مناسب را انتخاب کرد. این کدها شامل طول پایه، کد حرارتی، میزان گپ الکترود، نوع و جنس الکترود مرکزی، سایز آچار، وجود مقاومت، ساختار الکترود منفی و قطر رزوه شمع است.

راننده باید با توجه به این مشخصات و بر اساس در دسترس بودن، از شمع‌های موجود استفاده کند.

از طریق شماره سریال یا کد شمع خودرو چه نکاتی قابل فهم است؟

1: طول پایه شمع (کوتاه، متوسط و بلند) در شمع‌های انجیکا متفاوت بوده و بین 9.5 تا 25.5 میلی متر متغیر است.

2: کد حرارتی شمع (سرد، گرم یا نیمه گرم) که برای برندهای مختلف متفاوت است.

3: میزان گپ یا فاصله بین الکترود منفی و مثبت، بسته به نوع خودرو، نوع سوخت و سیستم برقی خودرو متغیر است.

4: مدل الکترود مرکزی (تخت یا سوزنی)

5: جنس الکترود مرکزی (نیکل، پلاتینیوم یا ایریدیم)

6: سایز آچار استفاده شده (14-16-21)

7: داشتن مقاومت یا عدم مقاومت (مشخص شده با کلمه R در کد فنی شمع)

8: ساختار و تعداد الکترود منفی (تکی یا چندتایی)

9: قطر رزوه شمع که بین 12 تا 18 میلی متر متغیر است.

برای آشنایی، یکی از شمع‌های پرمصرف و معروف انجیکا را بررسی خواهیم کرد تا با اعداد و حروف روی شمع بیشتر آشنا شویم.

توضیحاتی در مورد کد فنی شمع انجیکا 6962

شمع خودرو انجیکا با شماره سریال 6962 و کد فنی BKR6E که شمع مورد استفاده در خودرو پژو 405 با موتور XU7 بنزین سوز است را بررسی می‌کنیم.

حرف B: این حرف در کد فنی شمع نشان دهنده سایز رزوه شمع است. در جدول انجیکا عدد این حرف 14 میلی‌متر است.

شمع با قطر کمتر یا بیشتر از 14 میلی متر بر روی سرسیلندر بسته نمی‌شود. پس نتیجه می‌گیریم که برای انتخاب شمع خودرو 405 نباید از شمع با قطر کمتر یا بیشتر از 14 میلی متر استفاده کرد.

حرف K: این حرف اندازه یا سایز آچار شمع رو معرفی میکند. اندازه آچار شمع در اینجا 16 است که رایج ترین آچار در خودرو و موتور سیکلت است.

این مورد شاید خیلی ساده به نظر برسد، ولی اگر شما شمع با سایز آچار بزرگتر را بخواهید بر روی سرسیلندر مورد نظر ببندید، آچار شمع داخل سوراخ سرسیلندر نمی‌رود. 

حرف R: معنی این حرف این است که این شمع دارای مقاومت 5 کیلو اهم است. شمع‌های مقاومت‌دار بیشتر بر روی خودروهای انژکتور بسته می‌شوند. شما نمی‌توانید از شمع بدون مقاومت در این خودروها استفاده کنید.

توصیه یدک پارس: برای هرخودرو فقط از شمع فابریک آن خودرو استفاده کنید. در صورت نیاز به شمع بهتر، از طریق واتساپ یدک پارس (09192923415) به ما پیام دهید.

عدد 6: این عدد کد حرارتی شمع را معرفی می‌کند که در جدول انجیکا عدد 6 یک کد نسبتا گرم است. در این مورد در مبحث شمع‌های سرد وگرم در پایین همین مقاله توضیحاتی ارائه داده‌ایم.

حرف E: این حرف اندازه پایه شمع یا ارتفاع رزوه شمع را معرفی می‌کند. عدد مقابل این حرف در جدول انجیکا، 19 میلی‌متر است. این شمع پایه کوتاه است.

اولین چیزی که اینجا متوجه می‌شویم این است که ما نمی‌توانیم یک شمع با ارتفاع کوتاه‌تر و یا بلندتر از این شمع را برای خودرو انتخاب کنیم. در شکل بعد دقیقا متوجه منظور ما می‌شوید.

ترجمه حروف روی شمع 6962 با کد فنی BKR6E

این حروف به معنی این است که یک شمع با اندازه پایه 14 میلی‌متر با آچار خور 16، که دارای مقاومت 5 کیلو اهم، کد حرارتی 6 انجیکا و ارتفاع رزوه 19 میلی‌متر است باید بر روی خودرو پژو 405 بسته شود.

حال اگر بخواهیم یک شمع با همین مشخصات را در برندهای دیگر جستجو کنیم در جدول مقایسه ای موجود در اینترنت به دنبال شمع مترادف با این شمع می‌گردیم.

مثلا در شمع دنسو مترادف این شمع، شمع با شماره سریال 3145 دنسو با کد فنی K20PR-U می‌رسیم.

چرا طول رزوه شمع مهم است؟

همانطور که در شکل زیر مشاهده می کنید، در شکل a طول رزوه شمع خودرو بیش از حد معمول بوده و شمع از محفظه خودش بیرون زده و وارد محفظه احتراق شده است.

در شکل b هم طول رزوه شمع کوتاه‌تر از اندازه استاندارد خودش است. در شکل c طول رزوه شمع به علت عدم استفاده از واشر آب بندی بیشتر از حد استاندارد است.

در شکل d هم طول رزوه شمع به دلیل استفاده از واشر آب بندی اضافی کوتاه تر شده است.

همانطور که گفته شد،خودرو ساز بر اساس مقدار طول رزوه داخل سرسیلندر نوع شمع را انتخاب می‌کند و ما نمی‌توانیم آن را عوض کنیم.

 

 

انواع شمع خودرو موجود در بازار

شمع‌های مختلفی در بازار لوازم یدکی وجود دارند. هر شرکت یا کارخانه معمولا طیف مختلفی از شمع را تولید می‌کند. ما در اینجا به تشریح مهمترین آنها به طور مختصر می‌پردازیم. 

شمع خودرو استاندارد نیکل (سر تخت)

این نوع شمع بیشتر در خودروهای مدل پایین استفاده می‌شود و برای خودروهای مدل بالا و توربو مناسب نیست.

• هزینه آن نسبت به شمع‌های سوزنی کمتر است.
• سر الکترود مثبت آن تخت است.
• قطر الکترود مثبت در مدل‌های مختلف متفاوت است.
• میانگین طول عمر آنها ۳۰ هزار کیلومتر است. (۲۰ تا ۴۰ هزار کیلومتر)
• به دلیل سر تخت الکترود مثبت، جرقه‌زنی آن منظم نیست و از هر نقطه‌ای که الکترود مثبت به الکترود منفی نزدیک‌تر باشد جرقه می‌زند.
• با افزایش حرارت و تراکم زیاد در محفظه احتراق، جرقه‌زنی ضعیف‌تر و خام سوزی بیشتری رخ می‌دهد. بنابراین یکی از دلایل افزایش مصرف سوخت در خودروهای معمولی در سرعت‌های بالا، جرقه‌زنی ضعیف این نوع شمع‌ها و خام سوزی سوخت است.

این مدل شمع‌ را اگر هر ۱۰ هزار کیلومتر یک بار بازدید و فیلر مجدد کنید، عملکرد بهتری خواهد داشت. نمونه شمع استاندارد را در شکل زیر مشاهده می‌کنید.

شمع (v-groove) و (U-groove)

همان شمع‌های استاندارد با یک تفاوت در الکترود منفی یا مثبت هستند. در الکترود مثبت شمع V_groove شرکت انجیکا ژاپن یک شیار وی شکل برای ایجاد جرقه بهتر و منظم‌تر ایجاد شده است.

در شمع U_groove شرکت دنسو ژاپن درالکترود منفی آن از شیار یو شکل استفاده شده است. این شیارها جرقه زنی را بسیار آسانتر و بیشتر می‌کنند.

شمع‌ دو الکترود یا دوپلاتینه نیکلی

• طول عمر بیشتری نسبت به شمع‌های تک الکترود معمولی دارند. دلیل این امر هم داشتن دو الکترود منفی است.
• دارای دو الکترود منفی هستند.
• فاصله بین الکترودها (گپ) در هر دو الکترود منفی با الکترود مثبت یکی نیستند و با هم فرق دارند.
• طول عمر بالا و جرقه زنی خوبی نسبت به شمع تک پلاتین دارند.

در شمع‌های دو پلاتین یا دو الکترود، وقتی موتور روشن می‌شود اولین الکترود منفی که نزدیکترین الکترود به الکترود مثبت است وارد مدار شده و شروع به جرقه‌زنی می‌کند.

تا وقتی که فاصله آن از الکترود مرکزی بیشتر از الکترود دوم نشده باشد، جرقه می‌زند. وقتی فاصله آن بیشتر از الکترود دوم شد، نوبت جرقه زنی الکترود دوم می‌شود.

این سیکل ادامه پیدا می‌کند تا طول عمر شمع تمام شود. برخلاف باور عموم که فکر می‌کنند هر دو الکترود شمع دو پلاتینه جرقه می‌زند و این شمع برای پیستون و سرسیلندر مضر است، این شمع خودرو هیچ ضرری ندارد.

 

شمع خودرو ۳ پلاتینه نیکلی

• در شمع 3 پلاتینه هم سیکل جرقه زنی بین سه الکترود در گردش است.
• طول عمر این شمع هم بیشتر از شمع تک و دو الکترود است.
• جرقه زنی آن هم بیشتر و بهتر از شمع تک و دو الکترود است.

در شکل زیر شمع سه پلاتین نور را مشاهده می کنید.

 

شمع ۴ پلاتینه نیکلی

 در شمع 4 پلاتینه سیکل جرقه زنی بین ۴ الکترود در گردش است.

به دو صورت چهار پلاتین معمولی و خرچنگی وجود دارند. در چهار پلاتین معمولی اندازه همه الکترودهای منفی یکی است. ولی در چهار الکترود خرچنگی ارتفاع یکی از الکترودهای منفی از سه تای دیگر بلندتر است.

این شمع‌ها طول عمر بالا و جرقه زنی بهتری دارند.

 

شمع‌ سوزنی پلاتینیوم

جنس الکترود مثبت شمع‌های سوزنی پلاتینیوم از فلز پلاتینیوم و جنس الکترود منفی آنها از فلز نیکل است.

• طول عمر فلز پلاتین به علت مقاومت گرمایی بالا نسبت به نیکل و مس بیشتر است.
• در دمای احتراق بالا جرقه زنی این شمع‌ها مختل نمی‌شود.
• به علت سوزنی بودن نوک آنها، جرقه زنی بهتر، بیشتر و دقیق‌تری نسبت به شمع‌های سر تخت نیکلی دارند.
• به علت جرقه زنی بهتر شمع‌ها، در صد خام سوزی در دمای بالا و دور موتور بالا کمتر می‌شود.
• موتور نرم‌تر و بهتر کار می‌کند.
• طول عمر آنها هم بالاتر از شمع‌های معمولی است.
• طول عمر این شمع‌ها حدودا ۵۰ هزار کیلومتر است.

 

 

شمع سوزنی دبل پلاتینیوم

در شمع‌های پلاتینیوم فقط الکترود مرکزی از جنس پلاتینیوم است. ولی در این شمع هر دو الکترود از جنس پلاتینیوم هستند. این مدل شمع‌ها بیشتر تولید شرکت بوش آلمان هستند.

• جنس هر دو الکترود مثبت و منفی آنها از فلز پلاتینیوم است.
• این شمع‌ها هم مانند شمع‌های بالا مقاومت حرارتی بالا و طول عمر بالایی دارند.
• طول عمرشان از شمع‌های پلاتینیوم هم بیشتر است.

 

شمع سوزنی ایریدیوم آی ایکس

• جنس الکترود مثبت این شمع سوزنی فلز ایریدیوم است.
• جنس الکترود منفی آن هم فلز نیکل است.
• در این شمع با توجه به کاربرد فلز ایریدیوم در الکترود مثبت آن مقاومت حرارتی، بالاتر از شمع پلاتینیوم است.
• طول عمر این شمع سوزنی به ۸۰ هزار کیلومتر هم می‌رسد. 

اولین بار تکنولوژی این مدل شمع در سال ۲۰۱۲ وارد بازار شد. کیفیت کارکرد آنها هم از شمع‌های معمولی و پلاتینیوم بهتر است. هنوز هم طرفدارهای پر و پا قرص خود را دارد.

شمع خودرو ایریدیوم لیزر

شمع سوزنی اسریدیوم لیزر نسبت به ایریدیوم IX پیشرفته‌تر بوده و از تکنولوژی به روزتری در آنها استفاده شده است. این تکنولوژی در سال ۲۰۱۵ وارد بازار شمع شده است.

• فلز ایریدیوم توسط جوش 360 درجه لیزر به الکترود مثبت جوش خورده است. 
• جنس الکترود مثبت این شمع ایریدیوم با کیفیت و بهتر از ایریدیوم شمع آی ایکس و جنس الکترود منفی آن پلاتینیوم است.
• طول عمر بالا (تا 120 هزار کیلومتر) و جرقه زنی عالی (بهتر از IX) دارند.

 

شمع ایریدیوم لیزری NGK پایه کوتاه

شمع IVO 

این شمع با استفاده از تکنولوژی لیزر منحصر به فرد شرکت بریسک ساخته شده است. در ساخت این مدل شمع خودرو از آخرین تکنولوژی منحصر به فرد و ثبت اختراع شده و دانش مدیریت موتور استفاده شده است.

• این شمع منحصر به فرد دارای چند الکترود کمکی منفی است.
• استفاده از این شمع باعث بهینه سوزی سوخت و کاهش مصرف سوخت و نرمتر کار کردن موتور می‌شود. الکترودهای کمکی جرقه زنی شمع را بهتر می‌کنند.
• این شمع قدرت موتور را افزایش داده و از برق کمتری برای جرقه زنی استفاده می‌کند.

شمع های( ZS/ZC)

این مدل شمع خودرو هم به صورت انحصاری با استفاده از تکنولوژی شرکت بریسک ساخته شده است.

• در این شمع دو الکترود کمکی بر روی بدنه الکترود مرکزی قرار دارد.
• در این شمع جرقه به صورت ۳۶۰درجه زده می‌شود. این شمع دارای یک سیستم جرقه زنی قدرتمند است.
• خام سوزی در موتور، با این مدل شمع در دور موتور بالا اتفاق نمی‌افتد.
• در سری ZC الکترود مرکزی با هسته مسی قرار دارد.
• در سری ZS الکترود مرکزی با هسته نقره وجود دارد.

شمع ریس یا مسابقه 

این شمع برای شرایط سخت و پرشتاب مسابقات طراحی شده است. در مسابقات به دلیل نیاز به جرقه عالی در شتاب و حرارت بالای موتور فقط باید از شمع مسابقه استفاده کرد تا این نیاز را برطرف کند.

معمعولا الکترود زمین آنها حلقوی است و جرقه ۳۶۰ درجه دارند. البته بسته به نوع شرکت سازنده شمع، شمع‌های مسابقه‌ای متفاوتی داریم.

شمع (Lpg,cng)

به علت تفاوت نوع سوخت در خودروهای دوگانه و تفاوت عدد اکتان مخصوصا در گاز CNG,LPG و نیاز به جرقه قوی‌تر برای سوختن گاز، شمع‌های دوگانه سوز وارد بازار شدند.

این شمع‌ها به علت کیفیت بالای الکترود آنها جرقه بهتر و طول عمر بالاتری دارند. 

شمع خودرو ایریدیوم  tt یا پین تو پین

دنسو، بوش آلمان و انجیکا ژاپن این مدل شمع را تولید می‌کنند. این مدل شمع در هر شرکت با نام متفاوت نامیده می‌شود. این مدل شمع خودرو از تکنولوژی بالایی برخوردار است.

الکترود مثبت این شمع از فلز ایریدیوم تشکیل شده است. در الکترود منفی هم از زایده برجسته شکل با جنس پلاتینیوم استفاده می‌کنند تا طول عمر شمع ایریدیم تی تی بالاتر رفته، جرقه زنی بهتر شده و کیفیت شمع بالاتر رود.

قطر الکترودها 0.7 میلی‌متر و با جوش 360 درجه لیزر به الکترود مفی و مثبت جوش داده شده‌اند. طول عمر این مدل شمع را تا 160 هزار کیلومتر هم ثبت کرده‌اند. شرکت دنسو ژاپن پیشرو در تولید این مدل شمع است.

 

 

شمع خودرو پلاتینیوم tt

الکترود مثبت و منفی این شمع خودرو، سوزنی شکل هستند. الکترود مثبت از فلز پلاتینیوم و الکترود منفی از آلیاژ تیتانیوم و پلاتینیوم تشکیل شده است.

قطر الکترود ها 1.1 میلی متر است. جرقه زنی بالا و با کیفیتی دارند. خام سوزی با این نوع شمع‌ها کمتر می‌شود.

شمع نیکل تی تی

الکترود منفی و مثبت این شمع‌ها نیکل است. قطر الکترودها نسبت به شمع خودرو معمولی کمتر است (چیزی حدود 1/5 میلیمتر) جرقه زنی بهتری دارند.

طبق آزمایش‌های انجام شده در دنسو ژاپن هسته اولیه آتش بهتر تشکیل شده و نسبت به شمع‌های معمولی دو برابر است.

کارخانه‌های معتبر تولید شمع در جهان عبارتند از:

کارخانه‌های معتبری در جهان شمع خودرو تولید می‌کنند. مانند انجیکا ژاپن، دنسو ژاپن، تورچ، اتولایت آمریکا، چمپیون آمریکا، اکیوم فرانسه، کا ال جی انگلیس، برو و بوش آلمان، و….

در کشور خودمان هم شرکت هایی مانند: نور، klg، پارت موتور قشم، پارس، سوخت آما و… شمع خودرو تولید می‌کنند.

در این مقاله معرفی مختصری از کارخانه‌های تولید شمع دنیا داریم و معرفی مفصل‌تر را به مقاله‌های تخصصی موکول می‌کنیم.

_ شرکت NGK ژاپن

از سال ۱۹۳۰ تا الان یکی ازبزرگترین تولید کنندگان شمع خودرو در جهان است و مشغول تولید بیش از هزار نوع شمع خودرو می‌باشد. انواع شمع‌های شرکت NGK را در ذیل نام می‌بریم:

شمع‌ ایریدیوم، شمع پلاتینیوم، شمع چند الکترود یا چند پلاتینه، شمع هیبرید، شمع مسابقه، شمع cng ،lpg، شمع معمولی نیکل، شمع V-groove (شمع هایی که وسط الکترود مرکزی آنها شیار v شکل است) شمع موتور سیکلت، خودرو سبک، قایق، اسنوبرد، موتور کوچک و ابزار 

تیم NGK به عنوان رهبر در طراحی و تولید شمع، از تکنولوژی بسیار پیشرفته‌ای استفاده می‌کند.

۱۴۵۰۰ کارمند در سراسر دنیا دارد و گردش مالی سالیانه معادل ۳٫۱ میلیارد یورویی دارد. در تمام دنیا نماینده دارد و دارای ۴۱ شرکت و ۲۴ کارخانه و ۵ مرکز فنی می‌باشد.

_شرکت BOSCH آلمان

شرکت بوش آلمان از سال ۱۸۸۶ در شهر اشتوتگارت آلمان تاسیس شد، از سال ۱۹۰۲ تا الان شمع خودرو تولید می‌کند و از سرآمدان تولید شمع خودرو در جهان است.

در حال حاضر بیش از ۵۰ میلیارد یورو گردش مالی سالیانه دارد. انواع شمع‌های ایریدیوم، دبل ایریدیوم، دبل ایریدیوم پین تو پین، پلاتینیوم، دبل پلاتینیوم، شمع نیکل، شمع خودرو سیلور، شمع ۴ پلاتین، شمع دو پلاتین را تولید می‌کند.

شمع‌های بوش استاندارد موجود در بازار ایران همگی روس هستند.

_ شرکت DENSO ژاپن

کلمه دنسو در زبان  ژاپنی از دو کلمه دنکی (denki) و (sochi) یعنی دستگاه برق تشکیل شده است. شرکت دنسو ژاپن در سال ۱۹۴۹ تاسیس شد.

در زمینه تولید قطعات برقی خودروهای سبک، کامیون و ماشین الات سنگین فعالیت می‌کند. یکی از زیر مجموعه‌های شرکت تویوتا ژاپن است. تویوتا مالک ۲۵ درصد سهام شرکت دنسو می‌باشد.

خودش به تنهایی ۱۸۴ شرکت زیر مجموعه دارد. دنسو یکی از قویترین تولید کنندگان قطعات یدکی طرف قرار داد خودرو سازان برتر جهان است و بیش از ۱۷۰هزار نیروی کار ماهر دارد.

در سال ۲۰۱۹ با رشد ۹ درصدی خود عنوان دومین تولید کننده قطعات یدکی را در جهان از آن خود کرد.

انواع شمع‌های پلاتینیوم تک و دو الکترود، ایریدیوم، شمع  ایریدیوم tt، معمولی تک، دو و سه الکترود را تولید می‌کند.

_شرکت BRISK چک

شمع خودرو بریسک محصول کشور چک است و در سال ۱۹۹۲ تاسیس شده است. انواع شمع های معمولی و حرفه ای را با تکنولوژی روز دنیا تولید می‌کند.

این شرکت دامنه گسترده‌ای از شمع‌های  ایریدیوم، پلاتینیوم، سوپر، evo آخرین تکنولوژی شمع، مسابقه‌ای نقره و ایریدیوم، چند پلاتینه، پریمیوم lgs ،zc/zs، پریمیوم gs و نقره‌ای را تولید می‌کند.

_ شرکت EYQUEM فرانسه

شمع اکیوم نزدیک به یک قرن است که برای تولید کنندگان خودرو قطعه تولید می‌کند. اکیوم در سال ۲۰۰۳ بخشی از شرکت برو (BERU) آلمان شد.

در سال ۲۰۱۲ نیز توسط شرکت فدرال موگول آمریکا خریداری شد. اکیوم انواع شمع‌های نیکل تک، دو، سه و چهار الکترود و شمع‌های پلاتینیوم را تولید می‌کند.

_ شرکت اتولایت آمریکا

تولد برند اتولایت به سال ۱۹۱۱ میلادی، زمانی که دو شرکت کوچک شروع به تولید لامپ کردند برمیگردد. در سال ۱۹۳۰ این شرکت به یک تولید کننده قطعات یدکی خودرو تبدیل شد.

اتولایت از سال ۱۹۳۵ شروع به تولید شمع خودرو کرد. اتولایت در زمینه تولید شمع با کیفیت هم چنان از سرامدان است.

اتولایت انواع شمع‌های خودرو استاندارد، مسابقه، اسپرت و ماشین آلات کشاورزی و ابزارها را تولید می‌کند.

_ شرکت CHAMPION آمریکا

بیش از ۱۱۰ سال است که انواع شمع و قطعات برقی اتومبیل، فیلتر هوا، روغن و بنزین را تولید می‌کند. شرکت چمپیون انواع شمع قایق، ابزارهای صنعتی، ابزارهای کشاورزی، اسپرت، ریسینگ، موتور سیکلت را تولید می‌کند.

متاسفانه چند سالی است که این شمع‌ها در بازار ما به صورت فیک وارد شده و اصلی نبوده و خسارت‌های زیادی به خودروها وارد می‌کنند.

به چه نوع شمع‌هایی شمع حرفه‌ای می‌گویند؟

آیا شمع خودرو می‌تواند شتاب خودرو را افزایش دهد؟ جواب نسبی است یعنی هم بله و هم نه. جواب نه، به خاطر اینکه یک موتور توان محدود و مخصوصی دارد.

ولی شمع حرفه‌ای نسبت به شمع‌های معمولی بله. چرا؟

به دلیل اینکه یک شمع حرفه‌ای در حرارت و فشار زیاد موتور و در دمای بالا توان جرقه زنی خود را از دست نداده و احتراق به طور کامل و صحیح انجام می‌شود.

ولی در شمع‌های استاندارد و معمولی این اتفاق نمی‌افتد. به شمعی که جرقه عالی تولید کرده و در حرارت زیاد موتور مقاومت بالایی دارد، شمع حرفه‌ای می گویند.

مانند شمع‌های زیر که در برندهای مختلف برتر جهانی به وفور مشاهده می‌شوند:

• شمع ایریدیوم
• شمع دبل ایریدیوم
• شمع ایریدیوم لیزر
• شمع پلاتینیوم
• شمع دبل پلاتینیوم
• شمع evo

عملکرد موتورهای درون سوز یا احتراق داخلی

در موتورهای احتراق داخلی نیروی موتور، نتیجه احتراق مخلوط سوخت و هوا در اتاقک احتراق است. این کار در نتیجه مراحل خاصی در موتور اتفاق می‌افتد.

مراحل کار موتور

در موتور 4 مرحله یا سیکل وجود دارد. این 4 سیکل به طور دائم تکرار می‌شوند. در این 4 سیکل میل‌لنگ دو بار می‌چرخد.

1. سیکل مکش:
   با پایین رفتن پیستون، سوپاپ هوا باز شده و مخلوط سوخت و هوا به داخل سیلندر کشیده می‌شود.
2. سیکل تراکم:
   پیستون به سمت بالا حرکت کرده و مخلوط سوخت در محفظه احتراق متراکم می‌شود. در این مرحله هر دو سوپاپ بسته هستند.
3. سیکل احتراق:
   در انتهای مرحله تراکم شمع جرقه زده و مخلوط سوخت منفجر می‌شود. پیستون با سرعت به سمت پایین حرکت می‌کند. در این مرحله هر دو سوپاپ بسته هستند.
4. سیکل تخلیه:
   پس از سیکل احتراق، پیستون به سمت بالا حرکت می‌کند. سوپاپ تخلیه یا دود باز شده و گازهای حاصل از تخلیه به سمت بیرون حرکت می‌کنند.

زمان جرقه زدن شمع

 شمع در انتهای مرحله تراکم، جرقه می‌زند. این عمل در زمان بسیار کوتاهی رخ می‌دهد. اینکه دقیقا در چه زمانی جرقه زده شود در احتراق کامل سوخت تاثیر دارد.

به همین دلیل است که در ریمپ خودرو، زمان جرقه را تغییر می‌دهند تا شتاب خودرو بهینه شود. در یک موتور خودرو، در دور موتور ۳۶۰۰ دور در دقیقه (یا ۶۰دور در ثانیه) شمع در هر ثانیه ۳۰ بار جرقه می‌زند.

اگر شمع جرقه نزند چه اتفاقی می‌افتد؟

در صورتی‌ که شمع خودرو به هر علت یکی یا چند تا از جرقه‌ها را از دست بدهد، مخلوط سوخت و هوا، بدون احتراق و سوخته شدن و بدون آزاد کردن انرژی خود، از اتاقک احتراق بیرون می‌رود.

در نتیجه:

• قدرت موتور کم می‌شود.
• موتور بد کار می‌کند.
• آلودگی هوا افزایش می‌یابد.
• مصرف سوخت افزایش می‌یابد.

همچنین به دلیل آنکه راننده با دور موتور ۳۶۰۰ دور در دقیقه به قدرت مورد نظر خود نمی‌رسد پدال گاز را بیشتر فشار داده و بدین ترتیب با مصرف سوخت بیشتر به سرعت مطلوب خود دست یافته، در نتیجه مصرف بالاتر رفته و آلودگی هوا بیشتر می‌شود.

حالا اگر شما از یک شمع حرفه‌ای استفاده کنید که جرقه قوی‌تر و بهتری تولید می‌کند و در درجه حرارت بالاتر موتور کارایی خود را از دست نمی‌دهد دیگر خام سوزی و افت قدرت نداریم. و در برخی موارد افزایش شتاب هم داریم.

علائم ظاهری خرابی شمع خودرو

برای تشخیص خرابی شمع خودرو باید به علایم ظاهری آن توجه کرد. در صورتی که علایم نشان از نقص در خودرو بدهند، باید قبل از تعویض شمع، نقص فنی برطرف شود.

چند مورد از این نشانه‌ها را در این قسمت می‌آوریم:

۱: ترک‌های ریز روی چینی شمع (پدیده فلش)

این ترک‌ها به دلایل مختلفی ایجاد می‌شوند. دلایل اصلی ایجاد این ترکها، فاصله زیاد بین دو الکترود، خرابی وایر شمع و عبور بیش از حد جریان برق از داخل شمع است.

۲: شکستن چینی شمع

این عارضه به علت ضربه خوردن به چینی شمع در هنگام نصب و نصب ناصحیح شمع اتفاق می‌افتد. گاهی در هنگام نصب این اتفاق می‌افتد و شمع باید تعویض شده و دیگر کارایی لازم را ندارد.

۳: روغن زدن سر شمع

این علامت در هنگامی بروز می‌کند که در داخل محفظه احتراق روغن وجود داشته باشد. یا به اصطلاح موتور خودرو، روغن سوزی داشته باشد.

نشتی روغن از قسمت رینگ‌های پیستون و  لاستیک سوپاپ اتفاق می‌افتد. روغن سوزی می‌تواند در یکی از سیلندرها یا در همه آن‌ها رخ دهد.

در این هنگام باید شمع را تعویض کرده و در اسرع وقت نسبت به تعمیر موتور و تعویض رینگ موتور و یا لاستیک سوپاپ خراب اقدام کرد.

۴: ذوب شدن الکترودها

وقتی شمع مناسب برای خودرو انتخاب نشود این اتفاق می‌افتد. در شمع‌های فیک و تقلبی هم این اتفاق می‌افتد.

جرقه شمع در این حالت بسیار کم می‌شود. با انتخاب شمع اصلی با کد حرارتی مناسب این مشکل را حل کنید. 

۵: آب زدن سر شمع خودرو 

این اتفاق به علت نشتی آب به داخل محفظه احتراق می‌افتد. نشتی آب چند دلیل دارد:

•  خراب شدن واشر سرسیلندر و نشتی آب از کانال آب به داخل محفظه احتراق
• خراب شدن سر سیلندر و نشتی آب به داخل محفظه احتراق

 شمع‌ها را باز کرده و با پارچه خشک کرده و دوباره نصب می‌کنیم. در اسرع وقت نسبت به رفع عیب اقدام لازم را انجام دهید.

۶: گچ گرفتن سر شمع

وقتی کیفیت سوخت پایین باشد و دارای مواد اضافی باشد این مورد پیش می‌آید. همیشه از جایگاه مطمئن برای سوخت گیری  استفاده کنید. 

۷: دوده گرفتن سر شمع

دلیل این اتفاق تنظیم نبودن میزان سوخت و هوا است که علت آن به موارد زیر بر می‌گردد:

• عدم تعمیر و نگهداری کاربراتور
• خطای سوزن انژکتور
• خطای سنسور اکسیژن
• آلودگی فیلتر هوا
• تاخیر در زمان احتراق و مناسب نبودن بازه حرارتی شمع

عیب مورد نظر را پیدا کنید و بر طرف کنید.

انواع شمع خودرو پایه کوتاه و پایه متوسط و پایه بلند

شمع ها بر اساس طول رزوه (thread reach) هم تقسیم بندی می‌شوند. در این نوع تقسیم بندی شمع‌ها به سه گروه پایه کوتاه، متوسط و پایه بلند تقسیم می‌شوند.

طول پایه در شمع‌های انجیکا از 12 میلی متر تا 18 میلی متر است. البته شمع را براساس قطر رزوه و اندازه آچار شمع هم طبقه بندی می‌کنند.

کد حرارتی شمع خودرو

طبق جدول زیر می توانید کد حرارتی شمع را در برندهای مختلف مشاهده کنید:

در شرکت NGK ژاپن کد ۲ کد گرم محسوب می‌شود. یعنی شمعی که دارای کد حرارتی 2 است، حرارت را به کندی انتقال می‌دهد.

کد ۱۲ هم کد سرد محسوب شده و شمعی که دارای کد حرارتی 12 است، حرارت را به سرعت انتقال داده و سریع سرد می‌شود. کدهای وسط نیمه گرم یا نیمه سرد محسوب می‌شوند.

شمع‌های گرم، گرما را مدت زمان بیشتری در خود نگه داشته و بیشتر در خودروهایی کاربرد دارند که در مناطق سرد تردد می‌کنند، یا از حجم موتور کمی برخوردار بوده و یا بیشتر در دور پایین کار می‌کنند.

شمع های سرد گرما را مدت زمان کمتری در خود نگه داشته و به سرعت از دست می‌دهند.

این مدل شمع بیشتر برای خودروهایی که در مناطق گرمسیری تردد می‌کنند، خودروهای با حجم بالای موتور، خودروهای توربو و تقویت شده، خودروهایی که در دور موتور بالا کار می‌کنند مانند خودروهای ریس و خودروهای دوگانه سوز مناسب هستند.

باید توجه داشته باشید که شما نباید کد شمع خودرو خودتان را تغییر دهید. این کد با توجه به نوع کارکرد خودرو و حجم موتور و حرارت تولید شده، توسط خودرو ساز انتخاب می‌شود.

در صورتی که موتور خودرو را ریمپ و تقویت کرده باشید، فقط با مشورت متخصصین می‌توانید از شمع‌های مناسب و جدید استفاده کنید.

توصیه یدک پارس

ما در مجموعه یدک پارس انتخاب شمع را بدون مشورت و بدون داشتن اطلاعات لازم از کارکرد موتور توصیه نمی‌کنیم.

در صورت نیاز به شمع جدید، حتما با ما مشورت کنید. شماره‌های پایین سایت در ساعات اداری پاسخگوی شما هستند.

در غیر ساعات اداری در واتساپ با شماره 09192923415 و در پیج اینستا گرام با آدرس YADAKPARS_COM@ دایرکت پاسخگوی شما هستیم.

در پیج اینستاگرام آموزش‌های ویدیویی زیادی را به صورت فیلم قرار داده‌ایم که به شما عزیزان کمک زیادی می‌کند.

دمای بهینه شمع خودرو 

شمع خودرو باید در دمایی حدود ۴۰۰ تا ۸۵۰ درجه سانتی‌گراد کار کند. این بازه، دمای مناسب برای عملکرد صحیح شمع در داخل سیلندر و محفظه احتراق است.

اگر دمای شمع کمتر از ۴۰۰ درجه باشد، احتمال جرم‌ گرفتگی و تجمع کربن روی الکترودهای شمع افزایش می‌یابد.

تجمع کربن می‌تواند باعث اختلال در جرقه‌زنی و کاهش کیفیت جرقه شود. در نتیجه احتراق به‌طور کامل انجام نمی‌شود، خام‌سوزی افزایش می‌یابد و موتور بد کار می‌کند یا به اصطلاح «ریپ» می‌زند.

در مقابل، اگر دمای شمع از ۸۵۰ درجه بیشتر شود، شمع بیش از حد داغ می‌شود. این وضعیت ممکن است باعث خود سوزی و پیش‌ احتراق سوخت در محفظه احتراق شود.

حرارت زیاد همچنین می‌تواند موجب ذوب شدن یا خوردگی الکترودها و افزایش فاصله الکترودها (گپ شمع) شود.

در صورت بروز این مشکلات، باید علت آن بررسی و برطرف شود و همچنین شمع مناسب با بازه حرارتی صحیح برای همان خودرو انتخاب گردد. هر موتور نیاز به شمعی با درجه حرارتی مشخص دارد.

اگر شمع استاندارد خودرو از نوع سرد باشد و به‌جای آن شمع گرم استفاده شود، احتمال بروز پدیده پیش‌ احتراق افزایش می‌یابد.

برعکس، اگر موتور به شمع گرم نیاز داشته باشد ولی شمع سرد نصب شود، احتمال تشکیل رسوبات کربنی در محفظه احتراق بیشتر خواهد شد.

تست شمع خودرو

برای تشخیص سالم یا خراب بودن شمع خودرو باید آن را آزمایش کرد. این کار معمولاً با استفاده از دستگاه تستر شمع انجام می‌شود.

هرگز جرقه شمع را روی قطعات فلزی موتور امتحان نکنید، به‌ ویژه در خودروهای انژکتوری؛ زیرا این کار ممکن است به کامپیوتر خودرو آسیب برساند.

ابتدا شمع را به‌صورت چشمی بررسی می‌کنیم. در این بررسی باید چینی شمع سالم باشد، الکترودها آسیب ندیده باشند و روی آن‌ها اثری از دوده، روغن یا رسوبات پودری و گچ‌ مانند دیده نشود.

پس از آن فیلر شمع (فاصله الکترودها) بررسی می‌شود. سپس با استفاده از دستگاه تستر شمع، کیفیت جرقه و میزان آب‌بندی آن سنجیده می‌شود.

در پایان نیز با اهم‌متر مقاومت شمع اندازه‌گیری می‌شود تا از سالم بودن مدار داخلی و نداشتن قطعی در شمع اطمینان حاصل گردد.

انواع تستر شمع خودرو

دو نوع دستگاه برای تست شمع خودرو وجود دارد.

در نوع اول، شمع از قسمت ترمینال درون سوراخ دستگاه تستر قرار می‌گیرد و سپس با اعمال ولتاژهای مختلف، میزان و کیفیت جرقهٔ شمع بررسی می‌شود.

در نوع دوم، شمع دقیقاً مانند حالتی که در موتور بسته می‌شود، از قسمت رزوه در دستگاه قرار می‌گیرد. این دستگاه به پمپ باد متصل است و علاوه بر بررسی جرقهٔ شمع، میزان آب‌بندی آن و مقاومت شمع در برابر فشار تراکم داخل سیلندر را نیز آزمایش می‌کند.

همچنین این دستگاه قابلیت تمیز کردن شمع‌ها به روش سند بلاست را نیز دارد.

امیدواریم این مطلب آموزشی برای شما مفید بوده باشد. یدک پارس مشتاق دریافت نظرات، پیشنهادها و پرسش‌های شما درباره شمع خودرو است.

از اینکه وقت ارزشمند خود را برای مطالعه این مطلب صرف کردید سپاسگزاریم.

مطالب مرتبط:

بهترین شمع خودرو برای خودروهای ایران خودرو، سایپا، هیوندای و کیا

راهنمای خرید بهترین شمع 206 تیپ 5 در سال 1405 [شمع متناسب با نوع کوئل]

راهنمای انتخاب بهترین شمع پژو 405

4 روش مطمئن برای تشخیص شمع اصلی NGK از نمونه‌های تقلبی

جامع‌ترین راهنمای خرید شمع خودرو برای مبتدی تا حرفه‌ای

شمع خودرو جک S5 -مناسب ترین شمع

تفاوت شمع پراید یورو4 با ساینا و کوییک و تیبا

بهترین مارک شمع پراید (دوگانه سوز، کاربراتوری، انژکتوری و یورو 4)

بررسی 7 نشانه مهم خرابی شمع خودرو و دلایل آن

برندهای برتر شمع خودرو : معرفی 8 برند برتر جهان و ایران